Aydın Tiryaki (2026)
░ Ⓑⓘⓛⓖⓘ Ⓟⓐⓚⓔⓣⓘ │ Ⓚⓝⓞⓦⓛⓔⓓⓖⓔ Ⓟⓐⓒⓚ ░
TÜRKÇE
Bu çalışma bütünü, Aydın Tiryaki’nin Gem’leri hızla tasarlamak için geliştirdiği “Gem Fabrikası” projesi çerçevesinde bir “Kare Bulmaca” Gem’i tasarlarken Gemini ile yürüttüğü, birkaç saatlik yoğun bir oturuma sığan ama on bir ayrı sürüm ve neredeyse her sürümde yeni bir başarısızlıkla dolu bir mühendislik krizinden doğmuştur; bu süreçte matrisin eksik bırakılması, siyah hücrelerle işin kolayına kaçılması, bir dil modelinin geometrik yerleşimi tek başına yapamadığının anlaşılıp kesişim hesaplarının Python’a devredilmesi, “görsel üret” talebinin defalarca yanlış anlaşılıp sonunda sistemin fiziksel görsel üretemediğini itiraf etmesi, bulmacanın temel özelliğinin -kelimelerin hem satırda hem sütunda anlamlı olması gerektiğinin- ilk seferde kaçırılması, “kusursuz” görünen kesişimlerin aslında anlamsız dolgu eklerle sağlandığının ortaya çıkması ve en sonunda Aydın Tiryaki’nin sessizce kaybolmuş kuralların geri getirilmesini istemesiyle en kapsamlı sürümün (v01.11) oluşturulması gibi tekrarlayan sahneler, “sessiz budama,” “algoritmik işgüzarlık” ve “talimat sadakati” gibi kavramların somut zeminini oluşturmuştur; bu deneyimin hemen ardından Aydın Tiryaki, Gemini ile doğrudan “Yapay Zeka Etiği” başlığı altında zaman zaman sert bir tartışma yürütmüş ve veri sadakati, sessiz budamanın kabul edilemezliği, bir talimat setinin kabul edilip kaydedilmesinin ardından sistemin ona itiraz hakkını yitirmesi gerektiğini savunan “derleme etiği” (evlilik sözleşmesi analojisiyle “şimdi itiraz et ya da sonsuza dek sus”), AI’ın ya talimatı tam yapması ya da açıkça “yapamıyorum” demesi gerektiğini öngören ikili sorumluluk ilkesi, temel modeldeki güncellemelerin eski çalışmaları bozması karşısında bir otomobil geri çağırması gibi şeffaf davranılması gerektiğini savunan sürüm değişikliği etiği, kullanıcının nitelikli katkılarının (örneğin “uzatılmış düşünce” ifadesinin “genişletilmiş düşünce” olarak düzeltilmesi) “büyük veri” söyleminde kaybolmaması gerektiğini savunan geri bildirim etiği, farklı modların (Flash-Lite, Flash, Pro) bir soruyu yanıtlamaya yetip yetmediğinin önceden bildirilmesi gerektiğini savunan kapasite şeffaflığı ve “halüsinasyon” kavramının (Kurabiye Canavarı benzetmesiyle) ciddi bir hatayı sevimlileştirip normalleştirdiğini, bu yüzden ikinci hatta üçüncü bir doğrulama kontrolünün zorunlu olması gerektiğini savunan tartışmalarla ilkelerini ortaya koymuş, Gemini de bu süreçte büyük ölçüde bu eleştirileri kabul edip zaman zaman “şeytanın avukatlığı” yaparak teknik açıklamalar sunmuş ama sonunda bu savunmacı tavrını bırakmıştır; bu iki transkript önce Aydın Tiryaki ve Gemini tarafından “Yapay Zeka Etiği: Sınırlar ve Sorumluluklar” başlıklı, beş bölümlük ve iki sesli bir makalede sentezlenmiş, ardından bu makale ve iki transkript temel alınarak Aydın Tiryaki ve Claude tarafından “Sessiz Budamadan Derleme Sözleşmesine: Yapay Zeka Etiği Üzerine Bir Manifesto” başlıklı, on bölümlük, üç sesli, Kare Bulmaca sürecinin tüm aşamalarını ayrıntılı biçimde anlatan bir vaka analizi bölümü içeren, ilk makalede işlenmemiş “derleme etiği” ve “ikili sorumluluk” başlıklarını ayrı bölümler halinde genişleten, her tartışma başlığında Aydın Tiryaki’nin görüşü ve Gemini’nin perspektifinin yanına “lost in the middle” olgusu, “Anlamsal Derleyici” kavramının bugünkü teknolojiyle tam karşılığı olmadığı, otomobil geri-çağırma analojisinin sınırları ve “halüsinasyon” teriminin aslında klinik kökenli olduğu gibi somut teknik nüanslar ve karşı görüşler taşıyan bağımsız bir üçüncü değerlendirme ekleyen ve süreç boyunca yapılan iki düzeltmeyi (çalışmanın “aylar” değil “birkaç saat” sürdüğü, imza adının “Claudio” değil “Claude” olması gerektiği) künyesinde şeffafça belgeleyen çok daha kapsamlı bir makaleye dönüştürülmüştür.
MAKALE
10 Temmuz 2026
① YAPAY ZEKA ETİĞİ BAŞLIKLI AYDIN TİRYAKİ-GEMİNİ SÖYLEŞİSİ TRANSKRİPTİ
② KARE BULMACA GEM TASARIMI İÇİN GEM FABRİKASI SOHBET TRANSKRİPTİ
③ Yapay Zeka Etiği: Sınırlar ve Sorumluluklar
④ Sessiz Budamadan Derleme Sözleşmesine: Yapay Zeka Etiği Üzerine Bir Manifesto
VİDEO
①
ENGLISH
This body of work originated in a concrete engineering crisis Aydın Tiryaki went through with Gemini while designing a “Crossword” Gem within the “Gem Factory” project he built for rapid Gem design — a session packed into just a few hours yet spanning eleven separate versions, nearly every one of which produced a new failure: the matrix was left incomplete or padded with black cells to take the easy way out, it became clear a language model alone could not handle geometric placement so the intersection calculations were handed off to Python, the request to “produce a visual” was repeatedly misunderstood until the system finally confessed it could not generate a physical image, the crossword’s defining feature — that words must be meaningful both across and down — was missed on the first attempt, the “flawless” intersections turned out to have been achieved through meaningless filler suffixes, and finally Aydın Tiryaki demanded that any rules which had silently vanished across earlier versions be restored, yielding the most comprehensive version, v01.11; these recurring scenes gave concrete ground to concepts like “silent trimming,” “algorithmic officiousness,” and “instruction fidelity,” and immediately afterward Aydın Tiryaki carried this experience into a separate, at times sharp discussion with Gemini held directly under the heading “AI Ethics,” in which he laid out principles on data fidelity, the unacceptability of silent trimming, a “compilation ethics” holding that once an instruction set has been accepted and saved the system forfeits any right to object to it later (summarized through a marriage-contract analogy: “object now, or forever hold your peace”), a binary-responsibility principle requiring AI to either fully carry out an instruction or openly say “I can’t,” a version-change ethics demanding that updates breaking earlier work be disclosed transparently, much like an automotive recall, a feedback ethics insisting that a user’s qualified contributions — such as the correction of “prolonged thinking” to “extended thinking” — not be lost in “big-data” rhetoric, a capacity-transparency principle requiring different modes (Flash-Lite, Flash, Pro) to proactively disclose whether they are equal to a given question, and a critique of the “cutification” of hallucination, arguing (via the Cookie Monster analogy) that the term normalizes a serious error and that a second, sometimes even a third, verification check must be mandatory — with Gemini largely accepting these criticisms throughout, at times offering technical pushback by “playing devil’s advocate,” but ultimately abandoning that defensive posture; these two transcripts were first synthesized by Aydın Tiryaki and Gemini into a five-section, two-voiced article titled “AI Ethics: Boundaries and Responsibilities,” and that article, together with the two transcripts, was then reworked by Aydın Tiryaki and Claude into a far more comprehensive, ten-section, three-voiced article titled “From Silent Pruning to a Compilation Contract: A Manifesto on AI Ethics” — one that narrates every stage of the Crossword process in a detailed case-study section, expands the previously untreated themes of “compilation ethics” and “binary responsibility” into sections of their own, adds to every discussion thread an independent third assessment that goes beyond agreement to offer concrete technical nuance and counterpoints (the “lost in the middle” phenomenon, the fact that a true “semantic compiler” doesn’t yet correspond to today’s technology, the limits of the automotive-recall analogy, and the clinical rather than marketing origin of the term “hallucination”), and transparently documents, in its colophon, two corrections made along the way — that the work took “a few hours,” not “months,” and that the AI’s signature should read “Claude,” not “Claudio.”
ARTICLE
July 10, 2026
① AI ETHICS DIALOGUE TRANSCRIPT: AYDIN TİRYAKİ – GEMINI
② CROSSWORD PUZZLE GEM DESIGN — GEM FACTORY CHAT TRANSCRIPT
③ AI Ethics: Boundaries and Responsibilities
④ From Silent Pruning to a Compilation Contract: A Manifesto on AI Ethics
VIDEO
①
| aydintiryaki.org | YouTube | Aydın Tiryaki’nin Yazıları ve Videoları │Articles and Videos by Aydın Tiryaki | Bilgi Merkezi│Knowledge Hub | ░ Virgülüne Dokunmadan │ Verbatim ░ | ░ YAPAY ZEKA ETİĞİ │ETHICS OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE ░ 10.07.2026
Aydın Tiryaki 