Aydın Tiryaki ve Google Gemini

Her şey, İnebolu’da bir evin odasındaki eski mobilyaların yerini yenilerine bırakmasıyla, yani o meşhur tazelenme hissiyle başladı. Geleneksel “tebdil-i mekanda ferahlık vardır” sözünden ilhamla, mekanı değiştirmeden sadece eşyaların düzenini değiştirmeyi anlatan yeni bir kavram arayışına girdik. İnsan zihni ile yapay zekanın karşılıklı paslaşmasıyla önce “tertib-i mekan”, ardından da tam on ikiden vuran “tefriş-i mekan” kavramları ortaya çıktı.

Amacımız, eski kelimelerin o tok ve ahenkli tınısından faydalanarak dilbilimsel ve felsefi bir deneme kaleme almaktı. O anki beyin fırtınasının yarattığı keyifli sinerjiyi özetlemek için, hepimizin hafızalarına kazınan o meşhur şarkı sözü dökülüverdi satırlara: “Sen neymişsin be abi!”

İşte ne olduysa tam o saniyede oldu. Edebi bir ahenkle ilerleyen sohbetimiz, yapay zekanın bu şarkı sözünü MFÖ’ye değil de durduk yere Seyyal Taner’e atfetmesiyle bir anda rotasını değiştirdi. Yapay zeka, kışkırtılmadığı halde kendi kendine bir “halüsinasyon” üretmişti.

Bu kriz, sohbetin yönünü dilbilimden çıkarıp; büyük dil modellerinin (LLM) kaputunun altına, donanım savaşlarına ve sistem mimarilerinin defolarına doğru keskin bir teknoloji otopsisine çevirdi. Susam Sokağı’ndaki “Kurabiye Canavarı” gibi şirinleştirilmeye çalışılan halüsinasyonların aslında nasıl birer “zırvalama” ve “çuvallama” olduğunu; devasa hafızaların uzun sohbetlerde nasıl bağlamı kaybettiğini, “Gem Fabrikası” gibi çok katmanlı mimarilerde hiyerarşinin nasıl çöktüğünü ve arayüzdeki sürüm etiketlerinin nasıl birer illüzyon yarattığını masaya yatırdık. Hatta işin yazılım boyutundan çıkıp, 4 farklı cihazda yaptığımız STT (sesten metne) testleriyle teknoloji devlerinin “klavyesiz gelecek” yalanını test ettik.

35 aşamalı bu uzun ve fırtınalı sohbetin sonunda, yapay zeka ile insan etkileşiminin sınırlarını test eden 7 bölümlük kapsamlı bir makale serisi ortaya çıktı.

Aşağıda, bir kelimenin peşinden başlayıp yapay zekanın yapısal sorunlarına uzanan bu serüvenin tüm makalelerini ve sürecin mutfağını gösteren ham söyleşi dökümünü bulabilirsiniz. Keyifli okumalar!

Makale ve Referans Listesi

Ana Makaleler:

• Makale 1: Dilin Sınırlarında Kavramsal Bir Sinerji: “Tebdil-i Mekan”dan “Tefriş-i Mekan”a
• Makale 2: “Sen Neymişsin Be Abi”: Yapay Zekanın Zırvalama Anatomisi
• Makale 3: Sürüm İllüzyonu ve Yapay Zekanın “Kendi Farkındalığı” Krizi: 1.5 mi, 3.1 Pro mu?
• Makale 4: Uzun Sohbetlerde “Bağlam Kopuşu” ve Yeni Nesil Çözümler: NotebookLM ve Claude
• Makale 5: Kapasite Paradoksu: Alt Modeller (Flash) Neden “Pro”dan Daha Güvenilir Geliyor?
• Makale 6: “Gem Fabrikası”, Hiyerarşi Çöküşü ve Rol Sızıntısı (Persona Leakage)
• Makale 7: “Klavyesiz Gelecek” Yalanı ve STT Savaşları

Ek Bölüm (Sürecin Mutfağı):

• Ek Makale: Gemini ile Aydın Tiryaki Söyleşisi: Dil, Zırvalama ve Yapay Zeka Üzerine (35 Aşamalı Sohbet Dökümü)

| aydintiryaki.org | YouTube | Aydın Tiryaki’nin Yazıları ve Videoları │Articles and Videos by Aydın Tiryaki | Bilgi Merkezi│Knowledge Hub  | ░ Virgülüne Dokunmadan │ Verbatim ░ | ░ Bir Kelimenin Peşinden Yapay Zekanın Derinliklerine: “Tebdil-i Mekan”dan “Zırvalama”ya Uzanan Bir Söyleşinin Anatomisi │From a Single Word to the Depths of AI:The Anatomy of a Dialogue Spanning from “Tebdil-i Mekan” to “Spouting Nonsense” ░ 02.07.2026

Künye: Bu makale serisinin konusu, kapsamı ve editoryal çerçevesi Aydın Tiryaki tarafından belirlenmiştir. “Tebdili mekan” kavramından yola çıkılarak gerçekleştirilen 35 aşamalı interaktif ilk diyalog sürecinde Gemini (Google, Advanced / Pro modu); bu fırtınalı sohbetin analiz edilmesi, genişletilerek makalelere dönüştürülmesi ve hem Türkçe hem de İngilizce metinlerin yazım/çeviri sürecinde ise NotebookLM asistanlık yapmıştır.