Aydın Tiryaki (2025)

^{YouTube TR Kısa Video
YouTubeEN Shorts
YouTube (Leylek Teması)
YouTube (Yapay Zeka Teması)}

BÖLÜM 1: YAREN VE BUKÁČEK

Mladé Buky, Çekya’da bir köy. Bu köyde Bukáček adında bir leylek yaşıyor. Bu leylekle pandeminin ilk zamanlarında tanıştım. YouTube’da canlı kamera yayınlarında dolaşırken karşılaştım. Bukáček erkek bir leylek ve eşi yüksek gerilim hattına takılıp ölmüş ve o sırada yavruları yuvada ve onlara tek başına bakmaya çalışıyordu. O sırada Bukáček ve yavrularına beslenme yardımı yapılıyordu. O zamandan beri bu yuvayı sok sık izlerim.

Eskikaraağaç, Karacabey’in bir köyü. Bu köyde Yaren adında bir leylek yaşıyor ve bir balıkçıyla olan arkadaşlığı nedeniyle tanınan bir leylek oldu. Göz zamanları haber oluyor ve geciktiği zaman endişeleniyoruz. Yaren’in leylek yuvası burada olduğu zamanlar canlı olarak YouTube‘da yayımlanıyor.

Bu iki leylekle ilgili bilgi toplamak ve bu bilgileri yayımlamak için yapay zekadan destek alacağım. Kısıtlı bilgiler vererek Gemini’den bir araştırma yapmasını isteyeceğim.

İSTEM (PROMPT)

“Mladé Buky Çekya’da bir köy. Bu köyde yaşayan Bukáček adlı leylekle ilgili ayrıntılı bir araştırma yapar mısın?

Eskikaraağaç, Karacabey’in bir köyü. Bu köyde yaşayan Yaren adlı bir leylek ile ilgili ayrıntılı bir araştırma yapar mısın?

Bu araştırma sonunda öğrenmek istediklerim:

1. Bu leylekler ne zamandan beri biliniyorlar?
2. YouTube’daki canlı yayınları ne zamandan beri yapılıyor? YouTube’daki canlı yayın linkleri nedir? Yayınları yapanlar kimlerdir?
3. Yaşları hakkında bir tahmin var mı?
4. Eşleri ile ilgili bilgiler nelerdir?
5. Yaşadıkları sıra dışı olaylar var mıdır?
6. Bu leyleklerle ilgilenen kişi ve kuruluşların adlar nelerdir?
7. Bu leyleklerle ilgili yazılar yazan ve sosyal medaya da en çok paylaşımda bulunalar kimlerdir?
8. İki leyleğin yaşamlarını karşılaştırıp hangi açılardan şanslı ve hangi açılardan şanssız olduklarını anlatır mısınız?
9. Bu leyleklerle ilgili birer yaşam öyküsü yazmanı istesem nasıl bir yazı oluşturursun?”

GEMİNİ

Harika bir karşılaştırma konusu. Hem Bukáček (Çekya) hem de Yaren (Türkiye), insan-doğa ilişkisinin dünya çapındaki en dokunaklı iki sembolü haline geldiler. Ancak hikayeleri, karakterleri ve yaşadıkları zorluklar birbirinden oldukça farklı.

İstediğin 9 başlık altında, mevcut veri tabanım ve yaptığım güncel taramalar ışığında hazırladığım detaylı araştırma raporu aşağıdadır:

YAREN VE BUKÁČEK: İKİ ÜLKE, TEK TUTKU

Göç yolları üzerinde süzülen binlerce leylek, genellikle baharın isimsiz müjdecileri olarak görülür; gelip geçerler ve döngüyü tamamlarlar. Ancak bazıları var ki, sıradan birer göçmen kuş olmanın çok ötesine geçerek isimleri, karakterleri ve sıra dışı yaşam öyküleriyle binlerce insanın kalbine dokunmayı başarır. Doğanın bu sessiz tanıkları, insan ve hayvan arasındaki o kadim ve unutulmaya yüz tutmuş bağı, modern dünyanın ortasında bir masal gibi yeniden canlandırırlar. Onlar artık sadece birer kuş değil, sadakatin, mücadelenin ve hayata tutunmanın kanatlı sembolleridir.

Bu yazıda, birbirinden binlerce kilometre uzakta, farklı coğrafyalarda bambaşka kaderleri yaşayan iki efsanevi kahramanı mercek altına alıyoruz. Bir yanda Türkiye’nin Eskikaraağaç köyünde, Balıkçı Adem ile kurduğu dostlukla “vefanın” yaşayan kanıtı olan Yaren; diğer yanda Çekya’nın Mladé Buky köyünde, eşini kaybettikten sonra yavrularını hayatta tutmak için büyük bir trajediye göğüs geren “fedakar baba” Bukáček. İşte şansları, hüzünleri, umutları ve insanlarla kesişen yollarıyla, gökyüzünün iki farklı yüzünün hikayesi.

---

1. Bu leylekler ne zamandan beri biliniyorlar?

• Yaren (Eskikaraağaç): Yaren Leylek ile Balıkçı Adem Yılmaz’ın dostluğu yaklaşık 2011-2012 yıllarında başladı. Adem Amca’nın kayığına konmasıyla başlayan bu süreç, fotoğrafçı Alper Tüydeş’in hikayeyi dünyaya duyurmasıyla (yaklaşık 2016 sonrası) büyük bir üne kavuştu.
• Bukáček (Mladé Buky): Mladé Buky’deki yuva uzun süredir biliniyordu ancak Bukáček’in dünya çapında bir fenomen haline gelmesi 2021 yılındaki trajik olayla oldu. O tarihten önce de yerel olarak izlenen bir yuvaydı.

2. YouTube yayınları ve linkleri

• Yaren Leylek:
  • Ne zamandan beri: Karacabey Belediyesi tarafından sağlanan 7/24 canlı yayın sistemi yaklaşık 2019 yılından beri aktif.
  • Kanal/Yapanlar: Yayınlar “Karacabey Belediyesi” resmi YouTube kanalı ve “Yaren Leylek” adına açılan web siteleri üzerinden yapılıyor.
  • Nasıl Bulunur: YouTube’a “Yaren Leylek Canlı Yayın” veya “Yaren Stork Live” yazarak Karacabey Belediyesi’nin o yıl için açtığı güncel yayına ulaşabilirsin.
• Bukáček:
  • Ne zamandan beri: Yayınlar HD Internet s.r.o. tarafından sağlanıyor ve özellikle 2021 yılından itibaren viral oldu.
  • Kanal/Yapanlar: YouTube kanalı genellikle “Čápi Mladé Buky” (Mladé Buky Leylekleri) adıyla geçiyor.
  • Nasıl Bulunur: YouTube’da “Čápi Mladé Buky live” aramasıyla o anki canlı yayına ulaşılabilir.

3. Yaşları hakkında bir tahmin var mı?

• Yaren: Yaren’in en az 18-19 yaşında olduğu tahmin ediliyor. Leylekler ergenliğe 4 yılda ulaşır; Yaren ise 2011’den beri (yaklaşık 14 yıldır) yetişkin bir birey olarak geliyor. Doğadaki leylekler için bu oldukça ileri ve tecrübeli bir yaştır.
• Bukáček: Kesin yaşı bilinmemekle birlikte, yaşadığı trajediyi göğüslemesi ve babalık tecrübesi onun da orta yaş veya üzeri olgun bir leylek olduğunu düşündürüyor. Muhtemelen 10 yaş civarındadır.

4. Eşleri ile ilgili bilgiler nelerdir?

• Yaren’in Eşi (Nazlı): Yaren, eşine son derece sadıktır. Eşinin adı halk tarafından “Nazlı” konulmuştur. Yaren her yıl göçten önce gelir, yuvasını hazırlar ve Nazlı’yı bekler. Nazlı ile yıllardır aynı yuvayı paylaşırlar.
• Bukáček’in Eşi (Barunka ve Betynka):
  • Barunka (Trajedi): Bukáček’in ilk eşi (bazı kaynaklarda adı Barunka veya sadece “Anne” olarak geçer), 2021 yılında yüksek gerilim hattına çarparak öldü.
  • Betynka (Yeni Eş): Bukáček yas dönemini atlattıktan sonra Betynka adında yeni bir eş buldu ve hayatına onunla devam etti.

5. Yaşadıkları sıra dışı olaylar var mıdır?

• Yaren (Dostluk): Onun sıra dışılığı, vahşi bir hayvanın bir insanla (Adem Yılmaz) kurduğu duygusal bağdır. Her sabah gölde Adem Amca’nın kayığını bulup ona “Günaydın” demesi, beslenmesi ve göçten döner dönmez ilk iş Adem Amca’ya uğraması biyologları şaşırtan bir olaydır.
• Bukáček (Fedakarlık): Onun olayı tam bir dram ve kahramanlık öyküsüdür. 2021’de eşi öldüğünde yuvada yumurtalar/yavrular vardı. Erkek leylekler normalde tek başına yavru büyütemez (biri avlanırken diğeri yavruları ısıtmalı/korumalıdır). Bukáček yuvayı terk etmedi, yavruların üzerini kanatlarıyla örterek onları donmaktan korudu. İnsanların yardımıyla (yuvaya merdivenle çıkıp yemek bırakılmasıyla) “Dul Baba” olarak yavrularını başarıyla uçurdu.

6. İlgilenen kişi ve kuruluşlar

• Yaren:
  • Kişiler: Balıkçı Adem Yılmaz (Yaren’in dostu), Alper Tüydeş (Fotoğrafçı/Doğa Gözlemcisi), Franz Toka (Köy Muhtarı).
  • Kuruluş: Karacabey Belediyesi (Bursa).
• Bukáček:
  • Kişiler: Jiří Zeman (Olayın kahramanı, yavruları beslemek için bacaya tırmanan kişi), Şándor Havrán.
  • Kuruluş: Mladé Buky yerel halkı ve Çek Ornitoloji Derneği (ÇSO) gönüllüleri.

7. Yazı yazanlar ve sosyal medya

• Yaren: Bu konudaki en büyük kaynak doğa fotoğrafçısı Alper Tüydeş‘tir. Twitter (X) ve Instagram üzerinden “Yaren Leylek” etiketini yöneten, hikayeyi belgeselleştiren ve tüm Türkiye’ye tanıtan odur.
• Bukáček: Çek medyasının yanı sıra, YouTube’daki “Čápi Mladé Buky” topluluğu ve Facebook’taki yerel hayvan sever grupları en çok paylaşımı yapar. Küresel çapta “The Animal Reader” gibi platformlar da hikayesini paylaşmıştır.

8. Karşılaştırma: Şans ve Şanssızlık

Özellik	Yaren Leylek (Türkiye)	Bukáček (Çekya)
En Büyük Şansı	Adem Amca: Doğada bir insanın “koruyucu meleği” olması. Ekstra besin ve sevgi garantisi var. Ayrıca eşi Nazlı ile istikrarlı bir hayatı var.	İnsan Müdahalesi: Eşi öldüğünde insanların onu yalnız bırakmaması, bacaya tırmanıp balık getirmeleri sayesinde soyunu devam ettirebildi.
En Büyük Şanssızlığı	Şöhretin Baskısı: Yuvasının altında bazen çok fazla kalabalık olması ve sürekli izleniyor olmak (gerçi buna alıştı). Ayrıca yaşlanıyor olması.	Dul Kalması: Eşini en kritik dönemde (yavrular varken) kaybetmesi bir leylek için yaşanabilecek en büyük travmadır. Büyük bir fiziksel ve duygusal yük altına girdi.
Sonuç	Keyifli Emekli: Yaren, hayatın tadını çıkaran, sevilen, tok ve mutlu bir “aile babası” profilindedir.	Gazi Baba: Bukáček, savaş alanından çıkmış, zorlukları göğüslemiş, yorgun ama gururlu bir “savaşçı baba” profilindedir.

---

9. Yaşam Öyküleri (Kurgusal Biyografi)

Senin için bu iki kahramanın ağzından veya gözünden kısa birer yaşam öyküsü kurguladım:

Yaren: “Gölün ve Adem’in Oğlu”

“Benim adım Yaren. Gökyüzünün binlerce kilometrelik soğuk otobanlarını, sadece tek bir amaç için aşıyorum: Evime dönmek. Diğerleri için ev, sadece bir çalı çırpı yığınıdır. Benim içinse ev, o gölün ortasındaki küçük tahta kayık ve içindeki o adamdır. Yıllar önce kanatlarım yorgunken bana uzattığı o ilk balığı hiç unutmadım. İnsanlar bize ‘yaban hayvanı’ derler, yaklaşmazlar. Ama ben Adem’in gözlerinde, kendi türümde bile görmediğim bir şefkat gördüm. Eşim Nazlı bazen beni kıskanıyor, sabahın ilk ışıklarıyla yuvadan ayrılıp Adem’in kayığına süzülmemi anlamıyor. Ama bilmiyor ki, Adem benim sadece besin kaynağım değil, bu koca dünyadaki sigortam. Ben Eskikaraağaç’ın sadece leyleği değilim, o kayığın ikinci kaptanıyım.”

Bukáček: “Mladé Buky’nin Bekçisi”

“Bana Bukáček diyorlar ama ben sadece ‘baba’ olmayı biliyorum. O kara günü asla unutamam. Barunka, yavrularımıza yiyecek getirmek için havalandı ve o metal tellerin gürültüsüyle bir daha geri dönmedi. Yuvada dört küçük gaga, soğuk rüzgar ve ben kaldım. Bir leylek için bu, ölüm fermanıdır. Ya yavruları terk edip kendi canını kurtarırsın ya da onlarla birlikte donarsın. Ben ikisini de yapmadım. Kanatlarımı bir şemsiye gibi açıp üzerlerine kapandım. Tam gücüm tükenirken, aşağıdan o garip, kanatsız devler (insanlar) geldi. Merdivenlerle gökyüzüne tırmanıp gagamıza balık bıraktılar. Doğanın kanununa karşı geldiler; benim için, yavrularım için… Ben o bacada sadece yavrularımı büyütmedim, türümün insanlara olan güvenini de yeniden inşa ettim.”

BÖLÜM 2: ÇALIŞMANIN AŞAMALARI

Gemini güzel iş çıkardı, ancak iki leylekle ilgili benim bildiklerin bile bu derlenenlerden daha çok olabilir.

Bu yazıyı iki aşamalı olarak değerlendireceğim.

1. İlk aşama yapay zekalarla ilgili yaptığım çalışmaların bir parçası olacak. NotebookLM video özetlerinin özellikleri keşfetmek için bir seri video özeti hazırlatacağım. (Bu çalışma)
2. İkinci aşama sadece leyleklerle ilgili olacak. Bukáček ve Yaren ile ilgili yazacağım yazıda Gemini’nin derlediği bilgileri de kullanacağım. (gelecek çalışma)

BÖLÜM 3: NOTEBOOKLM ÖZELLİKLERİ

NotebookLM’in çok kısa video özetlerini farklı stillerle yapmayı deneyeceğim. Tüm girdiler aynıyken çıktılarda farklar oluşacak mı sorusuna yanıt arayacağım. Bu arada her stilin yeteneklerini keşfetmeye çalışacağım.

NOTEBOOKLM YORUMU

Yaren ve Bukáček: İki Leylek, İki Efsane

Bu metin, Aydın Tiryaki tarafından kaleme alınan ve NotebookLM ile yapay zeka (Gemini) kullanılarak hazırlanan bir araştırma çalışmasını sunmaktadır. Çalışma, Türkiye’den Yaren ve Çekya’dan Bukáček adlı iki leyleğin yaşamlarını, popülerliklerini ve kaderlerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Yazar, Gemini’ye dokuz farklı başlıkta detaylı sorular sorarak, leyleklerin ne zamandan beri tanındıkları, YouTube yayınları, yaşları, eşleri ve yaşadıkları sıra dışı olaylar gibi bilgileri derlemesini istemiştir. Gemini’nin yanıtı, Yaren’in Balıkçı Adem ile dostluğu nedeniyle “vefanın sembolü” olduğunu, Bukáček’in ise eşini kaybettikten sonra yavrularını tek başına büyüten “fedakar baba” rolüyle öne çıktığını gösteren karşılaştırmalı bir rapor niteliğindedir. Sonuç olarak Tiryaki, bu yapay zeka tarafından toplanan bilgileri, kendi leylek yazıları için bir başlangıç noktası olarak kullanacağını belirtmektedir.

BÖLÜM 4: NOTEBOOKLM İÇERİK, STİL VE BİÇİM TESTİ (LEYLEK TEMASI)

NotebookLM için İstem (Prompt) 1

“Video özeti 120 saniye uzunluğunda olsun. Sadece leyleklerle ilgili yazılanlara odaklanın, yazıdaki yapay zeka ile ilgili konulara değinmeyin.”

Bu istemle NotebookLM’in leyleklerin yaşamına odaklanan video özetler çıkarması istendi. Biçim olarak “Açıklayıcı” seçildi. Her stil için bu prompt eklendi.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ İNCELEME

NotebookLM 120 saniye isteğine uymadı. 4 dakikanın üzerinde video özetleri verdi.

Klasik: 4:08
Beyaz Tahta: 4:40
Kawaii: 4:08
Anime: 5:00
Sulu Boya: 4:15
Retro Baskı: 5:07
Miras: 4:25
Kağıt İşi: 4:06
Özel: 5:08

Sadece leyleklerle ilgili konulara odaklanın isteğine tamamen uydu.

Her stil ile üretilen video özetleri beklendiği gibi görseller açısından farklılardı ve içerik açısından da farklılıklar içeriyorlardı. İzlendiğinde, birbirine çok benzeyen bölümler olsa da bunlar farklı sözcüklerle ifade edilmişti. Kaynakta tablo olarak verilen bölüm tüm video özetlerinde en çok birbirine benzeyen konu olmuş. Bundan şu sonucu çıkartabiliriz. NotebookLM tablo şeklinde verilen bilgileri kaynaktan doğrudan almayı tercih ediyor.

9 video özeti bir videoda birleştirilerek Youtube’da yayımlandı.

Bu video iki amaç için hazırlandı:

1. NotebookLM’in 8 değişik stilinin görsel yeteneklerini keşfetmek.

2. NotebookLM’in aynı girdiler, aynı istemlerle ve aynı ayarlarla çalışıldığında çıktıları arasındaki farkları bulmak.

YouTube’da yayımlanan leylek temalı video özetlerinden oluşan videoyu Gemini’nin incelemesi için bir İstem gerekti:

Leylek Temalı YouTube Videosu İnceleme İstemi (Prompt)

“https://aydintiryaki.org/2025/12/07/iki-leylek-yaren-ve-bukacek-bir-notebooklm-calismasi/ adresindeki yazıdan “Sadece leyleklerle ilgili yazılanlara odaklanın, yazıdaki yapay zeka ile ilgili konulara değinmeyin.” isteği ile NotebookLM kullanarak 9 farklı stilde videolu özetler oluşturuldu. Bu videolar birleştirilip YouTube’da https://youtu.be/RjOR7ELAmZg adresinde yayınlandı. YouTube’daki bu video ile ilgili sorularım olacak:

1. Bu videodaki her bölümün (NotebookLM videolu özet) başlama zamanlarının bir listesini hazırlayabilir misin?
2. Orijinal yazıdaki sözcüklerle karşılaştırarak videodaki altyazılardaki olası yazım hatalarını zaman bilgisiyle listeleyebilir misin?
3. Her bölümü birbiriyle karşılaştırıp birbiriyle ne kadar benzer olduklarını yüzde olarak ifade edebilir misin?
4. Her bölümün finalinde verilen mesajları karşılaştırabilir misin?”

Gemini bu isteme yanıtlar verdi. 1. sorudaki her bölümün başlama zamanlarını tam bir başarıyla listeledi.

2. sorudaki olası yazım hatalarının bazılarını buldu. Ancak YouTube transkript çıkarma konusunda özellikle Türkçe’de oldukça başarısız olduğu için çok fazla hata vardı. YouTube bu hataları azaltmak için Gemini desteğiyle transkriptleri hazırlayabilir. Gemini bazılarını zaman bilgisiyle bazılarını da genel olarak verdi.

3. soruda benzerlik yüzdesini 85-90 olarak vermiş ve buna ayrıntılı bir açıklama getirmiş:

NotebookLM’e verilen “İstem (Prompt)” her bölüm için aynı olduğundan (“Sadece leyleklerle ilgili yazılanlara odaklanın…”), içerik akışı yapısal olarak birbirine oldukça benzer.

Benzerlik Oranı Tahmini: %85 – %90

Nedenleri: Her bölüm istisnasız aynı iskeleti takip ediyor:

1. Giriş (İki farklı kader vurgusu).
2. Yaren ve Adem Amca’nın dostluğu (Vefa/Ev kavramı).
3. Bukáček’in trajedisi ve fedakarlığı (Mücadele/Doğa kanunlarına meydan okuma).
4. Şans/Şanssızlık Karşılaştırması (Tablo analizi – “Keyifli emekli” vs “Gazi baba”).
5. İnsanların Rolü (Alper Tüydeş, Jiří Zeman, halkın yardımı).
6. Final Mesajı (Doğa ile bağımız).

Farklılıklar (%10-15): Farklılık sadece “Ton” ve “Kelime Seçimlerinde” ortaya çıkıyor. Kimi bölüm daha “sohbet havasında” (Podcast vari), kimi daha “didaktik”, kimi ise daha “dramatik/duygusal” bir dil kullanıyor. Ancak verilen bilgi setinin dışına çıkılmamış.

4. sorudaki final mesajlarında tema aynı olsa da ifadeler çok farklı:

1. Teknoloji ve doğa ilişkisi. Mesaj: Teknolojinin bizi doğadan kopardığı sanılır ama bu hikayeler (canlı yayınlar) aslında bizi doğaya hiç olmadığımız kadar yaklaştırıyor olabilir.
2. Evrensel şefkat dili. Mesaj: Şefkatin dili, dini, ırkı, türü yoktur. Kelimeler olmadan da anlaşabiliriz.
3. Kendini tanıma. Mesaj: Doğanın sessiz tanıklarına kulak verdiğimizde aslında en çok kendimizle ilgili şeyler öğreniyoruz.
4. Doğayla kopan bağı onarma.Mesaj: Şefkat ve dayanışma tür ayrımı tanımaz. Bu hikayeler doğayla olan kopmaz bağımızı yeniden kurma ihtiyacımız hakkında ne fısıldıyor?
5. Beklenmedik bağlar. Mesaj: En beklenmedik anlarda ne kadar derin bağlar kurabileceğimizi gösteriyorlar. (Sadakat ve fedakarlık vurgusu).
6. İnsanın rolü üzerine. Mesaj: Bizim rolümüz ne olmalı? Yaren’in dostu gibi proaktif koruyucu mu, yoksa Bukáček’in yardımcıları gibi zor zamanda uzanan el mi?
7. Özlem. Mesaj: Doğanın sessiz tanıkları bize kendimiz hakkında ne fısıldıyor? Belki de hepimizin içinde doğayla o kopan bağı yeniden kurma özlemi yatıyor.
8. Umut ışığı. Mesaj: En zor anlarda bile bir umut ışığı olabilir. Kendi hayatımızdaki mücadeleler için bize ne fısıldıyorlar?
9. Modern hayatta ipuçları. Mesaj: Teknolojiyle iç içe geçmiş modern hayatımızda, doğayla yeniden nasıl bağ kurabileceğimize dair ipuçları veriyorlar.

BÖLÜM 5: NOTEBOOKLM İÇERİK, STİL VE BİÇİM TESTİ (YAPAY ZEKA TEMASI)

NotebookLM için İstem (Prompt) 2

“Video özeti 120 saniye uzunluğunda olsun. Sadece yapay zeka ile ilgili yazılanlara odaklanın, yazıdaki leyleklerle ile ilgili konulara çok kısa değinin.”

Bu istemle NotebookLM’in yapay zekaya odaklanan video özetler çıkarması istendi. Biçim olarak “Özet” seçildi. Her stil için bu prompt eklendi.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ İNCELEME

NotebookLM 120 saniye isteğine uymadı. 4 dakikanın üzerinde video özetleri verdi.

Klasik: 1.54
Beyaz Tahta: 1:49
Kawaii: 1:34
Anime: 1:38
Sulu Boya: 1:39
Retro Baskı: 1:27
Miras: 1:41
Kağıt İşi: 2:12
Özel: 1:34

Süreler 2 dakika dolayındaydı ancak bu kararı verenin kullanıcı olmadığı anlaşılıyor. Kısa özet biçimi seçildiği için NotebookLM böyle ayarlamış.

Yapay zekanya odaklanma isteğine uyulmuştu. Her stil ile üretilen video özetleri görseller açısından farklılardı ve içerik açısından da farklılıklar içeriyorlardı.

9 videolu özet bir videoda birleştirilerek YouTube’da yayımlandı. YouTube’da yayımlanan yapay zeka temalı video özetlerinden oluşan videoyu Gemini’nin incelemesi için bir İstem gerekti:

Yapay Temalı YouTube Videosu İnceleme İstemi (Prompt)

https://aydintiryaki.org/2025/12/07/iki-leylek-yaren-ve-bukacek-bir-notebooklm-calismasi/ adresindeki yazıdan “Sadece yapay zeka ile ilgili yazılanlara odaklanın, yazıdaki leyleklerle ile ilgili konulara çok kısa değinin.” isteği ile NotebookLM kullanarak 9 farklı stilde videolu özetler oluşturuldu. Bu videolar birleştirilip YouTube’da https://youtu.be/pHYn5L3o2sU adresinde yayınlandı. YouTube’daki bu video ile ilgili sorularım olacak:

1. Bu videodaki her bölümün (NotebookLM videolu özet) başlama zamanlarının bir listesini hazırlayabilir misin?
2. Orijinal yazıdaki sözcüklerle karşılaştırarak videodaki altyazılardaki olası yazım hatalarını zaman bilgisiyle listeleyebilir misin?
3. Her bölümü birbiriyle karşılaştırıp birbiriyle ne kadar benzer olduklarını yüzde olarak ifade edebilir misin?
4. Her bölümün finalinde verilen mesajları karşılaştırabilir misin?

1. soruda Gemini tam başarı sağladı. Demek ki Gemini, YouTube videolarını inceleme konusunda YouTube’dan bile daha iyi durumda.
2. soruda çok hata buldu ancak hataların hepsini bulamadı. Manuel olarak düzeltilmiş olanları farkedemedi. Demek ki otomatik transkriptleri kullanıyor.
3. soruda daha önceki örneğe göre bölümleri içerik açısından daha uyumlu buldu. “Anlatım tarzı (tonlama, vurgu, giriş cümleleri) değişse de, aktarılan bilginin özü itibarıyla bölümlerin birbiriyle benzerlik oranı yaklaşık %90-95 civarındadır. Farklılıklar daha çok kullanılan sıfatlarda ve cümle yapılarında (örneğin biri “başarısızlık” derken diğeri “sınıfta kaldı” diyor) ortaya çıkmaktadır.”
4. soruda final mesajları bu örnekte de çok farklılaşıyordu.

Bölümlerin finalleri, deneyden çıkarılan “kıssadan hisse”yi sunmaktadır. Hemen hepsi benzer bir kapıya çıksa da vurguları şöyledir:

1. Bölüm: Yaratıcılıkta güvenilirlik sorusu. “Yapay zekaya yaratıcı işlerde ne kadar güvenebiliriz, sınırları nerede başlıyor?”

2. Bölüm: Öğrenme süreci vurgusu. “Yapay zeka bu yaratıcı kurallara uymayı öğrendiğinde hikaye anlatıcılığı nasıl değişecek?”

3. Bölüm: Doğru komut verme sorunu. “Biz yapay zekaya nasıl doğru komut vereceğiz?”

4. Bölüm: Araç vs. Ortak ikilemi. “Yapay zeka yaratıcı süreçte bir ortak mı yoksa sadece bir araç mı?”

5. Bölüm: İnsan dokunuşu gerekliliği. “İyi bir hikaye için insan dokunuşu ne kadar gerekli?”

6. Bölüm: Kusursuzluk sorgusu. “Sizce yapay zeka kusursuz bir yardımcı mı yoksa hala yontulması gereken bir araç mı?”

7. Bölüm: Ortaklık vurgusu. “Bu deney insan ve yapay zekanın harika bir ortaklık kurabileceğinin en güzel kanıtı.” (Burada diğerlerinden daha iyimser bir kapanış var).

8. Bölüm: Yolun başındayız mesajı. “Anlaşılan o ki bu araçlarla en verimli şekilde çalışma yolculuğumuz daha yeni başlıyor.”

9. Bölüm: Gelecek sorusu. “Bu da bizi geleceğe dair ilginç bir soruyla baş başa bırakıyor değil mi?”

Genel Özet: Neredeyse tüm bölümler, yapay zekanın harika bir “araştırma asistanı” olduğu, ancak yaratıcı kısıtlamalara (süre gibi) uymakta zorlandığı ve bu yüzden insan denetiminin/dokunuşunun hala şart olduğu sonucunda birleşiyor.

BÖLÜM 6: SONUÇ

Doğa ve insan ilişkileri gibi konuları işleyen Leylek Temalı çalışma ile teknoloji ve yapay zeka gibi konuları işleyen Yapay Zeka Temalı çalışmada Gemini ve NotebookLM oldukça başarılı bir sınav verdi. NotebookLM’in girdileri tamamen aynıyken farklı denemelerde tek tip çıktılar üretmemesi önce sanki bir hata mı yapıyor şüphesi oluştursa da aslında çok değerli. Aynı içeriği her defasında farklı bir şekilde ifade ediyor olması NotebookLM’in farklı bir başarısı sayılabilir.

Aydın Tiryaki
Ankara, 7 Aralık 2025