Aydın Tiryaki (2026)

░ Ⓑⓘⓛⓖⓘ Ⓟⓐⓚⓔⓣⓘ │ Ⓚⓝⓞⓦⓛⓔⓓⓖⓔ Ⓟⓐⓒⓚ ░

---

TÜRKÇE

Yükseköğretimde Yapay Zeka: Yasaklamadan Yönetmek ve Bütüncül Doğrulama Modeli

Yükseköğretimde yapay zeka (YZ) kullanımını yasaklamaya dayalı mevcut yaklaşımlar, gelişen “insanlaştırma” (humanizer) teknolojileri ve tespit zorlukları karşısında sürdürülebilirliğini yitirmiştir. Bu makale, YZ kullanımını engellemek yerine şeffaflığı ve süreç odaklı denetimi esas alan hibrit bir değerlendirme modeli önermektedir. Önerilen modelde öğrenciler, ödevlerini PDF formatında ve YZ kullanım beyanlarıyla teslim ederken, eş zamanlı olarak NotebookLM benzeri araçlarla üretilen ve sadece o ödeve özgü “anlık hakimiyet sınavlarına” tabi tutulurlar. Ayrıca, sınıf genelindeki tüm ödevlerin (toplu veri seti) YZ destekli çapraz analizi (batch analysis) yapılarak; özgünlük dereceleri, ortak halüsinasyonlar ve benzerlik kümeleri tespit edilir. Bu sistem, üniversiteleri birer “dedektiflik bürosu” olmaktan çıkarıp, öğrencinin teknolojiyle iş birliği içinde ürettiği bilgiye hakimiyetini ölçen ve etik kullanımı teşvik eden bir akademiye dönüştürmeyi amaçlamaktadır.

MAKALE

7 Şubat 2026

① YÜKSEKÖĞRETİMDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: ŞEFFAFLIK, DOĞRULAMA VE BÜTÜNCÜL ANALİZ MODELİ

VİDEO

①

---

ENGLISH

Artificial Intelligence in Higher Education: Beyond Bans to a Holistic Verification Model

Current prohibitive approaches to Artificial Intelligence (AI) in higher education are rendered ineffective by advancing “AI humanizer” technologies and the inherent difficulties of detection. This article proposes a paradigm shift from prohibition to a hybrid evaluation model based on transparency and process verification. The proposed model requires students to submit assignments in PDF format with explicit usage declarations, followed by an immediate, AI-generated “mastery quiz” (utilizing tools like NotebookLM) specific to the submitted content. Furthermore, a “Collective Analysis” of the entire class’s submissions is conducted to detect outliers, shared AI hallucinations, and similarity clusters through algorithmic cross-referencing. This approach aims to transform universities from policing institutions into environments that foster the ethical integration of AI, prioritizing the student’s mastery over the content rather than the origin of the text.

ARTICLE

February 7, 2026

① A PARADIGM SHIFT IN HIGHER EDUCATION: THE TRANSPARENCY, VERIFICATION, AND HOLISTIC ANALYSIS MODEL

VIDEO

①

---