Aydın Tiryaki (2026)
Teknoloji bazen çok hızlı ilerliyor, bazen de en basit ve etkili çözümlerin hayata geçmesi yıllar alabiliyor. Bundan tam 19 yıl önce, henüz akıllı televizyonlar (Smart TV) hayatımızda yokken, plazma ve LCD televizyonların çalınmasını engelleyecek bir “dijital mühür” sistemi önermiştim. Bugün geldiğimiz noktada, bu sistemin kurulması o günden çok daha kolay.
Önce gelin, 13 Şubat 2007 tarihinde Milliyet Blog’da yayınlanan o orijinal metne bir göz atalım:
Arşivden: Plazma ve LCD TV Hırsızlığı Önlenebilir (13 Şubat 2007)
“Son zamanlarda haberlerde sık sık elektronik eşya satan mağazalardan kısa sürede yapılan hırsızlık görüntülerini izliyoruz. Buralara girmek için kapıyı balyozla kıran veya kamyonetle geri geri hızla gelip camları indiren yüzleri kapalı hırsızlar saniyelerle ölçülen sürelerde pahalı televizyonları, notebookları çalıp gidiyorlar. Alarm, kamera gibi güvenlik
cihazları bir işe yaramıyor. Kamera görüntüleri kimlik belirlemeye yaramıyor, yalnızca haberlere görüntü malzemesi oluyor.Televizyonların ana işlemcilerinin içine GSM’lerdeki IMEI numarası gibi bir numara işlense, bu numara çalıntı durumlarında televizyonun bloke edilmesi için kullanılsa bu cihazlara yönelik hırsızlıklar biter.
Sistemin çalışması çok kolaydır. Televizyon cihazlarının numarası çalıntı durumunda “Çalıntı TV Veri Bankası”na eklenir. Bu veri bankası ülke çapında yayın yapan kanallardan birinde (Örneğin TRT1) dijital olarak yayınlanır. Şifreli kanallarda abonelerin bilgisi cihaza gelince şifre nasıl açılıyorsa, hırsızlık önleme sisteminde çalıntı televizyonun bilgisi o televizyona erişince televizyonun ekranında büyük bir çapraz yazı belirir : “Bu televizyon cihazı çalıntıdır”. Böyle bir televizyonu ne alan olur ne de kullanabilen. Televizyon bulunup sahibine iade edilince veri bankasında düzeltme yapılır. Hırsızlık mallarının başka ülkelerde satışını engellemek için bu sistem uluslararası olmalıdır.
Televizyonlarda böyle bir tasarımı elektronik mühendisleri çok kolay yaparlar. Belki yapmışlardır da kullanımda değildir. Sistem en azından yeni üretilen pahalı televizyon cihazlarında olursa mağazalardan ve evlerden bu cihazları çalmazlar.
Benzer tasarımlar veri alışverişi olan başka elektronik cihazlarda da yapılabilir. Uydu sistemleri, DVD kaydediciler “Çalıntı TV Veri Bankası” ile benzeri bir şekilde denetlenebilir. Bilgisayarlarda çalıntı bilgisi Internet’e bağlanıldığı anda kontrol edilir ve çalıntı kaydı düşülmüş bilgisayar bloke olur.
Alışverişlerimizde banka kartı veya kredi kartı kullanıp, yanımızda para taşımazsak, sokaktayken üzerimizde değerli takılar bulundurmazsak, değerli elektronik cihazları otomatik olarak kontrol edecek sistemler kullanırsak hırsızlıklar azalır. En önemlisi çok ucuz satılan değerli cihazların çalıntı olduğunu düşünür ve ona göre karar verirsek bilmeden hırsızlığa katkıda bulunmamış oluruz.
Aydın Tiryaki, 13 Şubat 2007″
https://blog.milliyet.com.tr/plazma-ve-lcd-tv-hirsizligi-onlenebilir/Blog/?BlogNo=25927
Bugünün Teknolojisiyle: Dijital Mühür Artık Daha Güçlü
Aradan geçen 19 yılda televizyonlar artık sadece birer görüntü alıcısı değil, evin merkezinde duran devasa bilgisayarlara dönüştü. O gün “nasıl haberleşir?” dediğimiz sistem, bugün her evin içindeki internet hattı ve bulut teknolojileri sayesinde çok daha işlevsel hale geldi.
Bugünkü imkanlarla bu güvenlik sistemini kurmak sadece bir yazılım protokolüne bakıyor:
- Evrensel Kimlik Numarası (UUID): Artık her akıllı televizyonun benzersiz bir MAC adresi ve seri numarası var. Bu numara, cihazın donanımına (chipset) kazınmış durumda.
- Bulut Entegrasyonu: Televizyonlar internete bağlandığı anda üretici sunucusuna “ben buradayım” sinyali gönderiyor. Eğer bir cihaz çalındıysa, polise veya üreticiye yapılan bir bildirimle o cihazın dünya üzerindeki tüm fonksiyonları tek bir komutla kısıtlanabilir.
- Katmanlı Uyarı Sistemi: 2007’de önerdiğim o “çapraz uyarı yazısı”, bugün ekranın en üst katmanına (overlay) gömülerek hiçbir şekilde kapatılamaz hale getirilebilir. Cihaz internete bağlı olmasa bile, dijital uydu veya kablo yayını üzerinden gelen “kara liste” verileriyle bu blokaj tetiklenebilir.
Neden Yapılmıyor?
Cep telefonlarında IMEI denetimi başladığında, Türkiye’de bir döneme damga vuran “kapkaç” olaylarının nasıl bıçak gibi kesildiğini hepimiz hatırlıyoruz. Bir cihazın çalınması onu “çöp” haline getiriyorsa, o cihazı çalmak için can yakmaya değmez. Aynı durum televizyonlar ve diğer değerli elektronik eşyalar için de geçerli.
Eğer teknoloji devleri ve düzenleyici kurumlar ortak bir veri tabanı üzerinde uzlaşırsa, mülkiyet hakkı dijital olarak da korunmuş olur. Televizyon çalınsa bile, hırsız onu açtığı anda karşılaştığı “Bu cihaz çalıntıdır” yazısıyla baş başa kalır.
Sonuç olarak; 19 yıl önce bir öngörü olarak paylaştığım bu fikir, bugün sadece bir tercih meselesi. Güvenli bir dijital ekosistem için “dijital kelepçe” şart.
Dipnot ve Referans: Bu makale, yazarın 13 Şubat 2007 tarihinde yayınlanan orijinal fikrinin güncellenmiş halidir. Orijinal Yazı: Plazma ve LCD TV hırsızlığı önlenebilir
Aydın Tiryaki 