Aydın Tiryaki (2026)

Futbol, 90 dakikalık bir oyun olmanın ötesinde, zamanın en ince ayrıntısına kadar takip edildiği bir kronometre savaşıdır. Ancak son yıllarda dijital ekranlardaki veri ile spikerlerin anlatımı arasında, izleyicinin mantık süzgecine takılan ciddi bir “terminoloji krizi” yaşanıyor. Bu mesele sadece bir telaffuz hatası değil; bir sistem, mantık ve teknoloji problemidir.

32:35 Neden “Dakika 33” Değildir?

Maç anlatımlarında en sık karşılaşılan hata, spikerlerin “süreç” ile “etiket” kavramlarını birbirine karıştırmasıdır. Örneğin kronometre 32:35’i gösterirken spikerin “Dakika 33” demesi, matematiksel bir illüzyon yaratır.

• Süreç Olarak: 32 dakika tamamen bitmiş, 33. dakikanın içindeyizdir. “33. dakikanın içindeyiz” ifadesi teknik olarak doğrudur.
• Etiket Olarak: “Dakika 33” dendiği anda o ana bir isim/etiket takılmış olur. Ancak ekrana bakan izleyici orada 32 rakamını görmektedir.

Saniyenin (son anlar hariç) hayati önem taşımadığı bir oyunda, ekranda görülmeyen bir rakamı (33) bir etiket olarak kullanmak, izleyicinin görsel algısıyla çelişir. Mantıklı olan, ekrandaki ana rakama (32) sadık kalmak veya süreci “33. dakikanın içindeyiz” diyerek doğru tanımlamaktır.

Duraklama Zamanındaki Kaos: 45+ ve 90+ Standartı

Bir diğer karmaşa ise duraklama dakikalarında yaşanıyor. Bazı yayıncılar saati 45’ten sonra 46, 47 diye koştururken; bazıları 45:00’da sabitleyip yanına artı süre ekliyor. Oysa “47. dakika” demek, ikinci yarının başındaki gerçek 47. dakika ile bir arşiv çakışması yaratır.

Aynı durum maçın sonu için de geçerlidir. Ekranda 91, 92 veya uzatma devrelerinde 106, 121 gibi rakamlar görmek, oyunun temel 90 (veya 120) dakikalık yapısını zedeler. İzleyici “Maç uzatmalara mı gitti?” sorusunu sormamalıdır. FIFA bu konuda bir standart getirmeli; futbolun milatları olan 45, 90, 105 ve 120 rakamları ekranda sabitlenmeli, eklenen süre her zaman bir “+” işaretiyle belirtilmelidir.

Teknolojik Çözüm: Özelleştirilebilir ve Vektörel Skorbord

Asıl devrim, bu görsel verinin sunuluş biçiminde saklıdır. Mevcut sistemde skorbordlar yayının içine gömülmüş (hardcoded) piksellerdir. Oysa dijital çağda bu bilgi bir “meta-veri” (metadata) olarak gönderilmelidir.

1. Vektörel Kalite (TrueType): Skor ve zaman bilgisi bir görüntü değil, bir veri katmanı olarak gelmelidir. TrueType font mantığıyla, bu veri en küçük ekranda da dev projeksiyonlarda da çözünürlük kaybı olmadan, kristal netliğinde işlenebilir (render edilebilir).
2. İzleyici Kontrolü (Özelleştir): Televizyonlardaki arayüz yazılımı standart hale getirilirse, izleyici skorbordu “altyazı ayarlar gibi” özelleştirebilir.
   • Boyut ve Yer: İsteyen skoru sağ alt köşeye taşır, isteyen %50 şeffaf yapar.
   • Psikolojik Konfor: Takımı öndeyken skoru ekranın ortasına kadar büyütüp o keyfi yaşamak veya gerideyken minicik yapıp köşeye saklamak izleyicinin tercihine bırakılmalıdır.
3. Mantıksal Tercih: İzleyici ayarlar menüsünden zamanı “Sürekli (92)” veya “Segment (90+2)” formatında görmeyi kendisi seçebilmelidir.

Sonuç

Futbol yayıncılığı artık statik bir video akışı olmaktan çıkıp, kullanıcının yönetebildiği etkileşimli bir platforma dönüşmelidir. Spikerin ağzından çıkanın ekrandaki veriyle örtüştüğü, izleyicinin ise kendi ekranının efendisi olduğu bir sistem, günümüz teknolojisiyle sadece saniyeler içinde kurulabilir. 10 yaşındaki bir çocuğun bile tasarlayabileceği bu basit mantık, yayıncılık endüstrisinin ve FIFA’nın atması gereken en temel dijital adımdır.

---

Yöntem ve Araçlar Üzerine Bir Not: Bu çalışmadaki tüm gözlem, fikir ve çözüm önerileri bizzat yazara aittir. Yapay zeka ise tamamen yazarın soruları, talepleri ve yönlendirmeleri doğrultusunda ilgili konuların araştırılması ve derlenmesinde bir bilgi kaynağı olarak kullanılmış; ayrıca metnin oluşturulması sürecinde yazım asistanlığı desteği sağlamıştır.