Aydın Tiryaki ve Gemini AI (2026)
Futbol, akışkan bir oyun olsa da VAR (Video Yardımcı Hakem) protokolünün devreye girmesiyle birlikte oyunun zaman çizelgesi artık doğrusal ilerlememektedir. Oyun, belirli ihlallerde geriye sarılabilen (rollback) bir veritabanı işlemi gibi çalışır.
Bu makale, en karmaşık senaryolardan biri olan; “Penaltı beklentisi – Avantaj – Gol – VAR İptali – Penaltıya Dönüş” zincirindeki kuralları ve bu süreçte gösterilen kartların geçerliliğini tüm olasılıklarıyla inceler.
1. Temel Senaryo ve Karar Mekanizması
Senaryo: Ceza sahası içinde savunma oyuncusu rakibine faul yapar (Penaltı). Hakem oyunu durdurmaz ve avantaj oynatır. Pozisyonun devamında hücum takımı golü atar. Ancak VAR incelemesinde, gol vuruşundan hemen önce ofsayt olduğu tespit edilir.
Çözüm Algoritması:
- Gol İptali: Ofsayt ihlali nedeniyle gol geçersiz sayılır.
- Avantajın Sıfırlanması: Gol iptal edildiği için hakemin oynattığı “avantaj” gerçekleşmemiş kabul edilir.
- Geriye Dönüş (Rollback): Hakem, oyunu ofsayt vuruşuyla başlatmaz. Oyun, ofsayt hatasından önce gerçekleşen ilk kusurlu harekete, yani penaltı noktasına geri döner.
Sonuç: Gol iptal edilir, penaltı verilir.
2. Ara Süreçte Gösterilen Kartların Akıbeti
Penaltı pozisyonu ile iptal edilen gol arasındaki “ölü zaman” diliminde hakemin gösterdiği kartlar, kartın gösterilme nedenine göre iki farklı kategoriye ayrılır.
A. İptal Edilen Kartlar (Oyunun Akışına Bağlı Cezalar)
Oyun geriye sarıldığı için, o oyun kesitinde yaşanan taktiksel ihlaller “hiç yaşanmamış” varsayılır.
- Umut Vaat Eden Atağı Kesme: Avantaj sırasında bir savunmacı, rakibini formasından çekip sarı kart gördüyse; oyun penaltıya döndüğünde bu kart iptal edilir.
- İkinci Bir Taktiksel Faul: O arada ikinci bir faul veya elle oynama gerçekleşmişse, bu ihlaller hükmünü yitirir.
B. Geçerli Kalan Kartlar (Disiplin ve Davranışsal Cezalar)
Futbol kuralları, oyunun durması veya golün iptal edilmesinden bağımsız olarak; otoriteye, rakibe veya oyunun imajına verilen zararı affetmez. Aşağıdaki sebeplerle gösterilen kartlar, gol iptal edilse bile geçerli kalır:
- Şiddetli Hareket: Rakibe vurma, tekme atma, tükürme.
- Hakaret ve Küfür: Hakeme veya rakibe yönelik sözlü ihlaller.
- Hakeme İtiraz: Haklı veya haksız olması fark etmeksizin, hakeme gösterilen agresif tepkiler.
- Gol Sevinci (Forma Çıkarma): Gol iptal edilse dahi, oyuncunun formasını çıkarması veya taraftarı kışkırtması nedeniyle gördüğü sarı kart silinmez.
3. Kritik Paradoks: “Haklı Çıkan” Oyuncunun Cezası
Bu senaryonun en tartışmalı noktası, hakemin penaltıyı vermemesi üzerine itiraz edip sarı kart gören oyuncunun durumudur.
- Durum: Oyuncu “Hoca penaltı!” diye bağırıp kart görür.
- Gelişme: VAR inceler ve gerçekten penaltı olduğuna hükmeder.
- Sonuç: Penaltı kazanılır ancak oyuncunun gördüğü sarı kart İPTAL EDİLMEZ.
Mantık: Hakem kartı “yanıldığın için” değil, “karara saygı duymadığın için” göstermiştir. Haklı olmak, otoriteye itiraz etme şeklindeki disiplinsizliği meşrulaştırmaz.
4. Penaltıyı Yapan Oyuncunun Cezası (Çifte Ceza Kuralı)
En başa, yani penaltı pozisyonuna dönüldüğünde, faulü yapan savunmacının göreceği kart, “Golün olup olmamasına” göre değişir.
- Gol Geçerli Sayılsaydı: Eğer faul “Bariz Gol Şansını Engelleme” (Son Adam) kapsamındaysa bile, gol olduğu için kırmızı kart sarı karta dönüşürdü.
- Gol İptal Edildiği İçin: Gol şansı gerçekleşmemiş sayılır. Eğer pozisyon “Bariz Gol Şansını Engelleme” ise ve oyuncunun topla oynama niyeti yoksa (çekme, itme vb.), oyuncu KIRMIZI KART görür.
Özet Tablo:
| Olay / Durum | Gol Verilirse | Gol İptal Edilip Penaltıya Dönülürse |
| Oyunun Başlaması | Santra | Penaltı Vuruşu |
| Aradaki Taktik Faul Kartları | Geçerli | İptal |
| Şiddet / Hakaret Kartları | Geçerli | Geçerli |
| Haklı İtiraz Kartı | Geçerli | Geçerli (Silinmez) |
| Forma Çıkarma Kartı | Geçerli | Geçerli (Silinmez) |
| Penaltıyı Yapan (Bariz Gol Şansı) | Sarı Kart (Genellikle) | Kırmızı Kart (Topla oynama niyeti yoksa) |
Aydın Tiryaki 