Aydın Tiryaki (2026)
Doğalgaz faturalarımızı incelerken gördüğümüz “metreküp” birimi, aslında tükettiğimiz enerjinin gerçek karşılığını tam olarak temsil etmiyor. Bir mühendis gözüyle baktığımızda, mevcut sistemin “boyu değişen” bir cetvelle ölçüm yapmaktan farkı yok. Peki, birer tüketici olarak neden doğalgazı artık hacimle değil de kütleyle, yani kilogram ile satın almayı talep etmeliyiz?
Hacim neden aldatıcıdır?
Evlerimizde kullandığımız geleneksel sayaçlar, sadece cihazın içinden geçen gazın kapladığı hacmi (metreküp) kaydeder. Ancak doğalgaz, sıkıştırılabilir bir akışkandır ve hacmi çok değişkendir. Gazın basıncı ve sıcaklığı değiştiğinde, kapladığı hacim de değişir; fakat içindeki asıl yanan madde miktarı aynı kalır.
Kışın gaz soğuduğunda yoğunlaşır, yazın ise genleşir. Aynı şekilde, bir apartmanın alt katı ile üst katı arasındaki o meşhur basınç farkları nedeniyle, her iki dairenin sayacı aynı metreküpü yazsa bile, alt kattaki vatandaşın satın aldığı molekül sayısı ile üst kattakinin aynı değildir. Biz hacmi değil, o molekülleri yakarak ısınıyoruz. Mevcut durumda herkes aynı faturayı ödeyip, farklı miktarda enerji satın alıyor.
Kilogram: Değişmeyen tek ölçü
Eğer doğalgazı kilogram ile satın alabilseydik; basınç ne olursa olsun, boru çapı ne kadar daralırsa daralsın ya da hava ne kadar soğursa soğusun, satın aldığımız ürünün gerçek miktarı asla değişmeyecekti. Bir kilogram doğalgazın vereceği enerji miktarı bellidir. Kütle; yerçekimi, rakım ve basınçtan bağımsızdır. Bu sisteme geçiş talebi, temel bir tüketici hakkı ve ticari adalet meselesidir.
Teknoloji artık evimize girecek kadar küçüldü
“Gazı kilogramla nasıl tartacağız?” sorusu artık geçmişte kaldı. Eskiden kütlesel ölçüm yapan cihazlar (Coriolis sayaçlar gibi) sadece büyük sanayi tesislerinde kullanılabilecek kadar pahalı ve devasaydı. Ancak bugün, silikon tabanlı mikro-termal sensörler sayesinde bir molekül sayımı yapmak evsel sayaç boyutuna indirgenmiş durumda. Bu yeni nesil dijital sensörler, basınçtan ve sıcaklıktan etkilenmeden doğrudan “molekül sayısını” yani kütleyi ölçebiliyor.
Karmaşık hesaplamalara son
Bugün faturaların altında yer alan “K Katsayısı” veya “Düzeltme Katsayısı” gibi, sıradan bir tüketicinin anlaması imkansız olan formüllere güvenmek zorundayız. Dağıtım şirketleri basıncı “sabit” varsayarak bu hesapları yapıyor. Oysa kilogram üzerinden satın almaya başladığımızda bu tahminlere ve varsayımlara gerek kalmayacak. Dijital ekranımızda kaç kilogram gaz tükettiğimizi göreceğiz ve tam olarak neyin parasını ödediğimizi bileceğiz.
Sonuç: Doğru ölçüm, doğru ticaret
Doğalgazın kilogram ile satın alınması, mühendislik etiğinin ve tüketici haklarının bir gereğidir. Ölçmek doğruyu söylemektir; ancak kilogram ile ölçmek, doğalgazın en gerçek ve adil hikayesini anlatır. Geleceğin akıllı şehirlerinde, “yaklaşık” hesaplarla fatura ödemek yerine, kilogram üzerinden adil bir enerji ticareti yapmalıyız.
Aydın Tiryaki 