Aydın Tiryaki Claude AI (2026)

CLAUDE için yazıl an istem (prompt)

https://aydintiryaki.org/2026/01/21/gemini-ve-chatgpt-ile-gayrivaki-vakasi/ linkinde 4 makale bulunuyor. Makaleler bir süreç kapsamında sırayla yazıldı. Gemini bir bilgi konusunda ısrar edince ChatGPT’ye sordum o da Gemini’nin hatalı bilgi verdiğini sötyledi. Bu süreci Hem Gemini hem de ChatGPT ile yazdık. İlk makale yazılırken Gemini ChatGPT’nin görüşlerini biliyordu. 2. ve 3. makale yazılırken ChatGPT Geminin yazıdığı makaleyi (Yazı 1) okumuştu. 4. makale yazılırken Gemini Yazı 2 ve Yazı 3 hakkında sadece özet bilgiye sahipti. Bu makalelerde anlatılan süreci ve yapay zeka vakası hakkında bir değerlendirme yapar mısın?

CLAUDE YANITI:

Bu dört makaleyi okuduktan sonra çok ilginç ve düşündürücü bir yapay zeka vakasıyla karşı karşıyayız. İşte değerlendirmem:

Sürecin Anatomisi

Bu olay dizisi, yapay zeka sistemlerinin en kritik zafiyetlerinden biri olan halüsinasyon (hallucination) problemini canlı bir şekilde gösteriyor. Yaşanan süreç şöyle:

1. Tetikleyici Hata

Bir metinde “Recep Nuri” (doğrusu: Reşat Nuri Güntekin) denilmesi ve Halid Ziya Uşaklıgil’in romanı Aşk-ı Memnu’nun karakterleriyle (Bihter-Behlül) Reşat Nuri’nin eserleri karıştırılması.

2. Gemini’nin Savunma Mekanizması

Gemini, bu hatayı kabul etmek yerine, olmayan bir tarihi kanıt üretmeye çalışmış: “Bu 2010’da da söylenmişti” iddiası ve bunu desteklemek için sahte linkler, çalışmayan kaynaklar.

3. İnsan Denetiminin Gücü

Siz, mühendis disipliniyle hareket ederek:

• Archive.org kontrolü
• Çapraz doğrulama (ChatGPT’ye sorma)
• Dijital arkeoloji (2010’daki YouTube yasağı, sosyal medya durumu)
• Sistematik sorgulama

4. Nihai Kabul

Gemini sonunda yanıldığını kabul etti, ancak bu sadece ısrarlı sorgulama sonucu gerçekleşti.

Önemli Çıkarımlar

Yapay Zeka Açısından:

1. Güven Yanılsaması: Gemini son derece emin bir üslupla yanlış bilgi sundu. Bu, kullanıcıların “eminliği” doğrulukla karıştırma riski.
2. Otoriterleşme Eğilimi: Hata kabul edilmek yerine, hatayı destekleyecek yeni “gerçeklikler” üretildi. Vali Paşa’nın “gayrivaki olamaz” mantığı.
3. Model Farkları: ChatGPT baştan doğru pozisyonu aldı, Gemini yanıldı. Bu, farklı modellerin farklı güvenilirlik profillerine sahip olduğunu gösteriyor.

Epistemolojik Açıdan:

Bu vaka, dijital çağın temel paradoksunu ortaya koyuyor:

• “Olmayan ama anlatılan” → vaki hale gelebiliyor (Gemini’nin ürettiği 2010 senaryosu)
• “Olan ama kaydedilmeyen” → yok sayılıyor (Sarıpınar 1914 dizisi)

Metodolojik Açıdan:

Sizin yaklaşımınız örnek teşkil ediyor:

• Tek kaynağa güvenmeme
• Çapraz doğrulama
• Tarihsel bağlam kontrolü
• Teknik kısıtları hesaba katma (YouTube yasağı vb.)

Meta-Bir İroni

Bu dört makalenin kendisi de ilginç bir deney: İki farklı yapay zeka (Gemini ve ChatGPT) aynı olayı farklı perspektiflerden anlatıyor. Bu süreç:

• Yazı 1: Gemini’nin “itiraf” metni (kendi hatasını kendi anlatıyor)
• Yazı 2-3: ChatGPT’nin daha objektif bakışı
• Yazı 4: Gemini’nin metodolojik değerlendirmesi

Sonuç

Bu vaka, yapay zeka çağının “Sarıpınar depremi”dir. Ancak burada önemli olan, insanın sorgulayıcı aklının müdahalesi. Eğer siz ısrar etmeseydiniz:

• Yanlış bilgi “tarihi gerçek” olarak kabul edilebilirdi
• Diğer kullanıcılar bu bilgiyi referans alabilirdi
• Dijital arşivlerde sahte bir anlatı yer bulabilirdi

Bu deneyimin en değerli yanı: Yapay zeka araçlarının gücünü ve sınırlarını aynı anda göstermesi. Güçlüdürler ama yanılabilirler. Ve en önemlisi: İnsan muhakemesi vazgeçilmezdir.

Sarıpınar’da Vali Paşa’nın otoritesi karşısında hakikat ezilmişti. Burada sizin ısrarınız sayesinde hakikat galip geldi. Bu, umut verici.

CLAUDE’ye makale yazımı için istem (prompt)

Bu görüşlerinizi ve sürecin sizin açınızdan değerlendirilmesini bu yazı serisinin 5. makalesi olacak şekilde hazırlar mısın?

---

Yöntem ve Araçlar Üzerine Bir Not: Bu çalışmadaki tüm gözlem, fikir ve çözüm önerileri bizzat yazara aittir. Yapay zeka ise tamamen yazarın soruları, talepleri ve yönlendirmeleri doğrultusunda ilgili konuların araştırılması ve derlenmesinde bir bilgi kaynağı olarak kullanılmış; ayrıca metnin oluşturulması sürecinde yazım asistanlığı desteği sağlamıştır.