Aydın Tiryaki
Tenis dünyası, özellikle Grand Slam turnuvalarının final setlerinde uygulanan kurallar bakımından son yıllarda köklü bir değişimden geçmiştir. Çok değil, on beş yıl öncesine kadar final setlerinde bir “karar oyunu” bulunmuyor; oyuncular aradaki iki farkı yakalayana kadar ucu açık bir mücadeleye devam ediyordu. Bu geleneğin yarattığı fiziksel ve lojistik krizlerin zirve noktası, hiç kuşkusuz 2010 yılında Wimbledon’da yaşandı. John Isner ve Nicolas Mahut arasında oynanan o tarihi maç, tam 11 saat 5 dakika sürerek ve final setinin 70-68 bitmesiyle sonuçlanarak modern tenisin sınırlarını zorladı.
Bu tür aşırı örneklerin ardından, oyuncu sağlığını korumak ve yayın akışlarını rasyonel bir düzleme oturtmak amacıyla 2022 yılında Grand Slam Kurulu tarihi bir karar aldı. Bu kararla birlikte; Avustralya Açık, Roland Garros, Wimbledon ve Amerika Açık’ta final setlerinde 6-6 eşitlik sağlandığında 10 puanlık (Süper Tie-break) sistemine geçilerek tüm majör turnuvalar ortak bir paydada buluşturuldu. Ancak günümüzde standartlaşan bu sistem, özellikle maçın kaderini tayin eden anlarda, izleyici zevki ve oyuncu emeği açısından hala geliştirilmeye muhtaç alanlar barındırmaktadır. Bu makalede, oyunun adalet terazisini ve seyir kalitesini artırmak amacıyla geliştirdiğim “Asimetrik Tie-break” modelini paylaşacağım.
Mevcut Sistemin Analizi ve Eksiklikler
Günümüzde setlerde 6-6 eşitlik sağlandığında uygulanan standart tie-break kuralı, 7 sayıya ulaşan oyuncunun seti kazanması esasına dayanır. Maçın kaderini belirleyecek olan final setlerinde ise bu eşik 10 puan olarak belirlenmiştir. Ancak mevcut sistemde gözden kaçan önemli bir asimetri vardır: Bir oyuncu için sadece bir “set puanı” (set point) olan o kritik an, rakibi için maçı bitirecek olan “maç puanı” (match point) olabilmektedir. Maçın bitiş çizgisine bu kadar yakın bir noktada, şans faktörünün veya tek bir basit hatanın saatlerce süren mücadeleyi bir anda bitirmesi, bir “erken bitiş” hissi uyandırmaktadır.
Aydın Tiryaki’nin Önerisi: Asimetrik Tie-break Modeli
Geliştirdiğim model, bir tie-break oyununun bitiş eşiğini (threshold), o anki skorun oyuncular için taşıdığı “kritiklik derecesine” göre asimetrik olarak belirlemeyi teklif etmektedir. Model, sadece final setlerinde değil, maçın her “bitme ihtimali olan” tie-break aşamasında devreye girmelidir.
Sistemin İşleyiş Senaryoları:
- Kadınlar Maçlarında: Bir oyuncu setlerde 1-0 öndeyken, ikinci set tie-break’e giderse; öndeki oyuncu için hedef 10, maça tutunmaya çalışan rakibi için hedef 7 puandır.
- Erkekler Maçlarında (2-0 Durumu): Bir oyuncu setlerde 2-0 öndeyken, üçüncü set tie-break’e giderse; maçı bitirmek isteyen oyuncu için hedef 10, durumu 2-1 yaparak maçı uzatmak isteyen rakibi için hedef 7 puandır.
- Erkekler Maçlarında (2-1 Durumu): Bir oyuncu setlerde 2-1 öndeyken, dördüncü set tie-break’e giderse; maçı bitirmek isteyen oyuncu için hedef 10, durumu 2-2 yaparak maçı final setine taşımak isteyen rakibi için hedef 7 puandır.
Neden Asimetrik Tie-break?
Bir mühendis gözüyle baktığımızda, bu sistemin üç temel avantajı bulunmaktadır:
- Seyir Zevkinin ve Heyecanın Korunması: Maçın bitme ihtimali olan her tie-break’te bitiş eşiğinin 10 sayıya çıkarılması, o kritik anları %40 oranında uzatarak heyecanı zirveye taşır.
- İstatistiki Gerçeklik ve “Maç Sayısı” Baskısı: 10 sayı üzerinden oynanan bir tie-break de her zaman onuncu sayıya gitmez. Genellikle maçlar 3 veya 4 sayı farkla biter. Ancak sistemin 10’a ayarlanması, “maç sayısı” stresini yöneten oyuncunun gerçek kalitesini ortaya çıkarırken, rakibine daha makul bir hedef (7 puan) vererek geri dönüşleri (comeback) teşvik eder.
- Adalet ve Denge: Kazanmak üzere olan oyuncuya daha uzun, tutunmaya çalışan oyuncuya daha kısa bir yol sunmak; oyunun dramatik yapısını güçlendirirken, şans eseri gelen puanlarla maçın erkenden sönümlenmesini engeller.
Sonuç: Tenis dünyası, 2026 yılı itibarıyla teknolojik hakemlik ve taktiksel yeniliklerle kabuk değiştirmektedir. Isner-Mahut maçının bizlere öğrettiği o “sınırsız fiziksel yıkım” yerine gelen 10 puanlık sistem doğru bir adımdır; ancak yeterli değildir. Önerdiğim “Asimetrik Tie-break” sistemi, oyunun mekaniğini bozmadan, sadece “kazanma eşiğini” daha nitelikli bir hale getirerek tenisi hem oyuncular hem de yurttaşlar için daha adil ve etkileyici bir spor dalı haline getirecektir.
Yöntem ve Araçlar Üzerine Bir Not: Bu çalışmadaki tüm gözlem, fikir ve çözüm önerileri bizzat yazara aittir. Yapay zeka ise tamamen yazarın soruları, talepleri ve yönlendirmeleri doğrultusunda ilgili konuların araştırılması ve derlenmesinde bir bilgi kaynağı olarak kullanılmış; ayrıca metnin oluşturulması sürecinde yazım asistanlığı desteği sağlamıştır.
Aydın Tiryaki 