Aydın Tiryaki (2026)

Günümüz futbol dünyası, yeteneğin üretiminden ziyade sermayenin gücüyle şekilleniyor. Kulüpler, sürdürülebilir bir altyapı düzeni kurmak yerine, hazır ve yüksek maliyetli dış transferlerle günü kurtarma telaşına düşmüş durumda. Bu durumun en ağır bedelini ise kendi potansiyelini sahaya yansıtamayan yerli futbolcular ve dolaylı olarak milli takımlar ödüyor. Futbolu bu tıkanmışlıktan kurtaracak çözüm; sadece kuralları değil, oyunun felsefesini de kökten değiştirecek bir “eşdeğerlik” ve “yerli odaklı rekabet” modelidir.

1. Kupa Turnuvalarında “Eşdeğerlik” İlkesi

Türkiye Kupası gibi organizasyonların en büyük vaadi, alt lig takımlarının üst lig ekiplerine karşı ortaya koyduğu direnç ve rekabettir. Ancak mevcut statü, Süper Lig ekiplerinin 11 yabancı ile sahaya çıkabildiği bir ortamda, kadrosunda hiç yabancı bulunmayan bir 2. veya 3. lig ekibinin mücadelesini teknik olarak imkansız hale getiriyor.

Öneri: Ulusal kupalarda “Eşdeğerlik Modeli” uygulanmalıdır. Bir üst lig takımı, alt ligden bir rakiple karşılaştığında, o maç özelinde rakibinin bağlı olduğu yabancı oyuncu kuralına tabi olmalıdır. Eğer rakip bir 2. Lig takımıysa, Süper Lig ekibi de o maçta tamamen yerli oyunculardan oluşan bir kadroyla sahada yer almalıdır. Bu kural, hem adaleti sağlar hem de büyük takımların yerli rotasyonlarını her an hazır ve kaliteli tutmasını zorunlu kılar.

2. Küresel Bir Zorunluluk: FIFA ve UEFA Düzeyinde “Yerli Ligi”

Futbolun en üst karar vericisi olan FIFA, oyunun evrensel kalitesini korumak için sadece yerli oyunculara açık turnuvaları küresel bir kural haline getirmelidir. Avrupa, Afrika veya Amerika kıtalarındaki üçüncü seviye turnuvalar (örneğin UEFA Konferans Ligi’nin bir benzeri), tamamen o ülkenin kendi yurttaşlarından oluşan takımlara ayrılmalıdır.

• Ulusal Kimlik: Bu turnuva, “yıldız ithalatı” üzerine değil, “yetenek ihracı” ve “eğitim başarısı” üzerine kurulur.
• Milli Takım Havuzu: Yıl boyu yüksek seviyeli maç trafiğinde bir arada oynayan yerli oyuncular, milli takımın doğal ve hazır iskeletini oluşturur.
• Küresel Denge: Zengin kulüplerle diğerleri arasındaki makas, maddi güçten ziyade “sistem kalitesi” ile kapanmaya başlar.

3. Ticari ve Siyasi Engellerin Aşılması

Böyle bir modelin önündeki en büyük engel, futbolun bugünkü finansal ve siyasi yapılanmasıdır. Yayıncı kuruluşların “yıldız oyuncu” odaklı pazarlama stratejileri ve sponsorların görünürlük kaygıları, futbolun sportif gelişiminin önüne geçmektedir. Türkiye özelinde, kamu bankalarının sponsorluğu ve belirli medya gruplarının yayıncılığı ile şekillenen bu çark, turnuvanın sportif bir başarı hikayesinden çok ticari bir ürün olarak kalmasına neden oluyor.

Ancak unutulmamalıdır ki; sahada kendi halkından, kendi mahallesinden bir futbolcu görmeyen taraftarın oyuna olan duygusal bağı her geçen gün zayıflamaktadır. Uzun vadede bu durum, ürünün değerini asıl düşüren temel unsurdur.

4. Teşvik ve Ekonomik Dönüşüm

Bir sistemin değişmesi için sadece yasaklar değil, güçlü teşvikler de gerekir. Şampiyonluk yarışında dev bütçeli takımlarla rekabet edemeyen Anadolu kulüpleri için “Yerli Oyuncu Kupası” yeni bir vizyon olabilir.

• Yüksek Ödül Havuzu: Eğer sadece yerli oyuncuların oynadığı bu turnuvanın mali ödülleri, Süper Lig şampiyonluğu ile yarışır düzeye getirilirse, kulüpler rasyonel bir tercihle altyapıya yönelecektir.
• Akademi Kulüpleri: “Şampiyon olamasam da bu kupayı alıp Avrupa’ya giderim” yaklaşımındaki takımlar, Türkiye’nin yetenek fabrikalarına dönüşecektir. Bu, ülke futboluna yapılan en büyük dolaylı katkıdır.

Sonuç

Futbol, sadece paranın konuştuğu bir endüstriye teslim edilemeyecek kadar değerli bir toplumsal mirastır. FIFA ve ulusal federasyonlar, yerli oyuncunun sahada var olma hakkını ticari kaygıların ötesinde bir “spor hakkı” olarak görmelidir. Kupaların eşdeğer kurallarla oynandığı, Avrupa’da yerli yeteneklerin çarpıştığı bir düzen, sadece milli takımları kurtarmakla kalmayacak; aynı zamanda futbolu yeniden halkın ve gençlerin oyunu haline getirecektir.

Aydın Tiryaki
Ankara, 17 Ocak 2026

---

Yöntem ve Araçlar Üzerine Bir Not: Bu çalışmadaki tüm gözlem, fikir ve çözüm önerileri bizzat yazara aittir. Yapay zeka ise tamamen yazarın soruları, talepleri ve yönlendirmeleri doğrultusunda ilgili konuların araştırılması ve derlenmesinde bir bilgi kaynağı olarak kullanılmış; ayrıca metnin oluşturulması sürecinde yazım asistanlığı desteği sağlamıştır.