Aydın Tiryaki (ChE’81)

ODTÜ’den Bir Köşe – ODTÜlüler Bülteni (Mart 2017)

ODTÜ kampusunda birlikte yaşadığımız kedileri, köpekleri, saksağanları, güvercinleri, küçük kuşları, kelebekleri sağımızda, solumuzda, üstümüzde dolaşırken görürüz. Kimi ürkek, kimi cana yakın ama hep yakın… Yakınımızda yaşayan, kendini hiç göstermeyen, ancak oralarda dolaştığını izleriyle belli eden bir başka canlımız daha vardır: Köstebek.

ODTÜ’de düzgünce ekilmiş, düzenli sulanmış, elden geldiğinde korunmuş göz alabildiğince yemyeşil çimlerin üzerinde bir sabah sıra sıra kabarmış kara toprakları gördüğümde, gece boyunca bir grup ODTÜ canlısının çalıştığını anlarım. Bu durumun o çimleri yetiştirip canlı tutmaktan sorumlu olanların hiç de hoşuna gitmediğini bilirim ama içten içe sevinirim ve derim ki: “ODTÜ’de doğal yaşam ayakta, insana karşı direniyor.”

Köstebekler toprağın altında görmediğimiz tünelleri açarak kendilerine yaşam alanları oluştururlar ve bu iş sırasında dışarıda belli aralıklarla küçük toprak yığınları oluştururlar. Bu işi tarım alanlarında yaptıklarında üreticilere zarar verdikleri için sevilmezler ve zararlı hayvan sayılırlar. Yüzeye yakın topraklarda yaşadıkları için şehrin betonlaşmış alanlarında köstebeklere rastlamayız. ODTÜ gibi betonlaşma oranı düşük yerleşim alanlarında yaşama şansı bulurlar ve yaşadıklarını çimlerin üzerine yığdıkları topraklarla varlıklarını belli ederler. 

Kafeterya ile alle arasındaki çimlerde düz bir çizgi üzerinde köstebek yuvalarından dışarıya çıkartılmış toprak yığınları ne kadar düzenli çalıştıklarının göstergesidir. Düz çizgi bozulmuşsa bir açıyla yeni bir düz çizgi başlamıştır, demek ki burada önlerine bir engel çıkmış ancak engel onları yıldırmamış ve başka yöne doğru yönlendirmiş. İnşaat Mühendisliği binalarının yanındaki ağaçlar arasındaki köstebek yuvalarının zigzaglar çizdiğini görürüz, bundan da ağaçların ve köklerinin oradaki köstebeklerin işini zorlaştırdığını anlarız.

Dışarıda lapa lapa kar yağıp yerler bembeyaz olduğunda toprağın altındaki köstebeklerin bir sabah karlar üzerine kara toprağı yığıverdiğini görürüz.

ODTÜ’nün altında, kampusu bir baştan bir başa geçen 50 yıl önce yapılmış tüneller modern yaşamın göstergesidir. Köstebek yuvaları ise ODTÜ’nün en yoğun yerleşim alanlarının bile doğal yaşama ne kadar çok olanak verdiğinin kanıtıdır.

Fotoğraflar(2011-2017): Aydın Tiryaki (ChE’81)