Aydın TİRYAKİ (ChE’81)

ODTÜ’den Bir Köşe – ODTÜlüler Bülteni (Mart 2014)

60’lı yılların sonunda eski fotoğraflarda yüksekçe bir yerde, o zaman henüz bir karış boyunda olan ağaçların arkasından heybetli bir bina görünür.

İçine girince spor salonundan daha yüksek geniş bir alan karşılar bizi. Binanın projesi yapılırken, yüksekliği deneylerde gerekecek yükseklik olarak barometrik ayağa göre tanımlanmış olması özel bir yanıdır. Kimya Mühendisliği Bölümündeki söylenişiyle Unit Lab’dır burası… Temel İşlemler Laboratuvarı hep böyle anılmıştır.

80 başlarında orada öğrenci olarak deney yaparken, aynı anda 60 kişi içerde olurduk, dörderli grupların herbiri bir deneyin başında saatlerce uğraşırdık.  Haftaiçi deneyi yapamadığımızda haftasonunun sessizliği ve yalnızlığında deneyleri tamamlarken o büyük hacmi daha iyi anlardık. 90’larda aynı laboratuvarda deney verirken Unit Lab’ın ODTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü’nün hem öğrencileri hem de hocaları için çok özel bir yer olduğunu görmüştüm. Son sınıfa gelince bölümde yaşam, basık tavanlı kantin ile devasa yüksek tavanlı Unit Lab arasında geçerdi.

ODTÜ’nün tanıtım sayfasında şöyle anlatılmış: “Temel İşlemler Laboratuvarı: Metal ve kalın camlardan yapılmış pilot ölçekli üretim cihazları, akışkanlar mekaniği, ısı transferi ve buharlaştırma, damıtma, yanma, kurutma, ekstraksiyon, kırma, öğütme türü deneyler için gerekli deney düzenekleri ve akışkan yataklı yakıcı test ünitesi bulunmaktadır.” Yani özetle bir fabrikanın pilot ölçekli örneği gibidir. Tavanda, laboratuvarın her yerine ulaşan 3 tonluk bir vinç vardır.

Teknoloji ve mühendislik eğitiminde yıllar boyunca oluşan değişimlerle kimi deneylerin pilot ölçekli cihazlar yerine daha küçük boyutlara inince Unit Lab’da değişimler oldu. Binanın üst katlarını oluşturan ve duvar taraflarını çepeçevre saran bölmelerde yeni deneyler kuruldu 

Unit Lab’a girince sağ yanda birkaç oda bulunur, önceleri terazi odası olan bu bölümler sonraları ofis olarak kullanılmaya başlanmış. Yukarıya çıkan metal merdivenlere ulaşmadan en sondaki kapının ardında Cevdet Abimiz vardır. Cevdet Öztin hocamız bölümün bu laboratuvarıyla özdeşleşmiş kişisidir. O geniş mekandaki her cihazın her bağlantısının son durumu ondan sorulurken, 30 yıl önce nerede ne vardı onu da bilir.

Binanın çıplak beton kolonlarla ayrılmış camlı ön yüzünü saran sarmaşıklar, güz geldiğinde öylesine bir renk cümbüşü sunarlar ki, bakmaya doyum olmaz.  Sağ taraftaki ODTÜ’nün klasik tuğlalı duvarındaki sarmaşıklar ise her mevsim yeşildir.

Fotoğraflar (2001-2008): Aydın Tiryaki (ChE’81)