6360 sayılı yasanın tarımsal üretim ve hayvancılık üzerindeki riskleri

Türkiye’nin Yerleşim Düzeni ve Nüfus Dinamikleri (Makale 4)

Aydın Tiryaki (2026)

Türkiye’nin idari yapısında son on yılda yaşanan en köklü değişimlerden biri, 2012 yılında kabul edilen ve 2014 mahalli idareler seçimleriyle yürürlüğe giren 6360 sayılı yasadır. Bu yasal düzenleme ile Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırlarına genişletilmiş, bu illerdeki tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülmüştür (1). Bu değişim, sadece bir isim değişikliği değil; köylerin mülkiyet yapısının, yönetim modelinin ve üretim biçiminin de temelden sarsılması anlamına gelmektedir.

Köy tüzel kişiliğinin sona ermesiyle birlikte, köylere ait olan meralar, ortak alanlar ve taşınmaz mallar bağlı bulundukları ilçe veya büyükşehir belediyelerine devredilmiştir. Yerel yönetim hiyerarşisinde köylerin bağımsız karar alma yetkisinin sona ermesi, kırsal kalkınmanın yerinden yönetim ilkesiyle olan bağını zayıflatmıştır (2). Özellikle hayvancılıkla uğraşan kesimler için hayati öneme sahip olan ortak kullanım alanlarının belediye denetimine geçmesi, tarımsal üretim süreçlerinde yeni ve karmaşık bir bürokrasi yaratmıştır.

Şehir kurallarının kırsal alanlarda da geçerli olmaya başlaması, doku uyuşmazlığına yol açmıştır. Hayvancılık yapılan alanlarda şehirleşme baskısının artması, ahırların yerleşime uzaklaştırılması zorunluluğu ve inşaat yasakları gibi uygulamalar, üreticiyi zor durumda bırakmaktadır. Ayrıca, köylerin mahalle statüsüne geçmesiyle birlikte kademeli olarak uygulanmaya başlanan vergi ve harç yükümlülükleri, kırsalda yaşamanın maliyetini artırarak iç göçü tetikleyen yeni bir unsur haline gelmiştir (3).

Bugün gelinen noktada, Türkiye’nin gıda güvenliğini sağlaması ve kırsal üretimi sürdürülebilir kılması için 6360 sayılı yasanın yarattığı bu yan etkilerin yeniden değerlendirilmesi bir zorunluluk oluşturmaktadır. Köyün doğası ile mahalle kavramının kuralları arasındaki bu gerilimi gidermek, tarımsal üretimi teşvik edecek özel ve esnek bir “kırsal mahalle” yönetimi modeline geçilmesini gereksinim haline getirmiştir (4).

Aydın Tiryaki Ankara, 12 Ocak 2026

---

Bu makalede yer alan tüm fikir, görüş ve öneriler yazara aittir. Metnin kaleme alınması sürecinde yazım asistanlığı ve bilgi derleme aşamalarında yapay zeka Gemini’dan yararlanılmıştır.

EKLER

Ek A: 6360 Sayılı Yasa ile Mahalleye Dönüşen Köy Sayıları

• Yasadan etkilenen toplam büyükşehir sayısı: 30
• Mahalleye dönüşen toplam köy sayısı: ~16.000
• Tüzel kişiliği sona eren belde belediyesi sayısı: 1.582

Ek B: Kırsal Mahalle Statüsü Kapsamındaki Vergi Avantajları

• Emlak vergisi muafiyetleri (kademeli geçiş)
• Su ve atık su ücretlerinde indirimli tarifeler
• Belediye gelir vergisi harçlarından muafiyetler

REFERANSLAR

(1) 6360 Sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması Hakkında Kanun. https://www.resmigazete.gov.tr

(2) T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Kırsal Kalkınma ve 6360 Sayılı Yasa Etki Analizi. https://www.tarimorman.gov.tr

(3) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Büyükşehir Sınırlarındaki Nüfus Hareketliliği ve Mahalleleşme İstatistikleri. https://www.tuik.gov.tr

(4) Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik Alan Düzenlemeleri Rehberi. https://www.icisleri.gov.tr