Aydın Tiryaki (ChE’81)

ODTÜ’den Bir Köşe – ODTÜlüler Bülteni (Haziran 2012)

Hazırlık binalarının yanındaki yoldan Eğitim Fakültesi yönüne giderken sol tarafta bir lokomotif ve yerlere bağlanmış uçakları gördüğünüzde ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi’ne gelmişsiniz demektir. Yıllarca göklerde özgürce dolaşmış uçaklar toprağa gömülmemiş olsa da yere bağlı duruyor. Rayların üzerinde çuf çuf sesleriyle nice diyarlar görmüş lokomotif artık kısa bir rayın üzerinde yerinden kımıldamayacak kadar ağır. Arnavut kaldırımı sokakların, şose yolların otomobilleri sıra sıra dizili… Yükseklerde balonla insanları taşımış sepet şimdi bir köşede asla havalanamayacağını bilerek bekliyor.

30’larda, 40’larda, 50’lerde, 60’larda evlerin baştacı olan 70’lerden sonra bir köşeye attığımız irili ufaklı radyoları sıra sıra görürüz. Fotoğraf 36’lık filmlerden belleklere, fotoğraf kartlarından jpg formunda monitörlere taşınınca çantalarının içinde unuttuğumuz fotoğraf makinaları yakın geçmişimizin izleri olarak dururlar. Radyolarımızdaki reklamlardan kulaklarımızda kalan cıngılıyla “Her genç kızın rüyası”  olan dikiş makinaları, eskilerin çok iyi bildiği, şimdi unutulmuş markalarıyla eski yılları anımsatır. Gençlerin ancak eski filmlerde gördüğü, müziğin gramafon, pikap/plak, bant, teyp/kaset, CD ve sonunda mp3’e ulaşan serüveninin cihazları müzede sıra sıra dururlar.

Çok eski olmayan zamanlarda hayranlıkla karşısına oturduğumuz, büyük bir özenle kullandığımız bilgisayarlara gülümseyerek, biraz da küçümseyerek bakarız. O küçümsediğimiz bilgisayarlar komşu raflarda sıralanmış daktiloları yaşamımızdan çıkartıvermişlerdi. Cep telefonları çıktıktan sonra gençlerin pek elini sürmediği telefon ahizelerinin eskiden ne kadar büyük ve ağır olduğunu görünce telefonun yalnızca haberleşme aracı olduğu yılları anımsarız.

Tarihin içinde gelen eski dokuma tezgahları, imbikler, ekstraksiyon cihazları, cam malzemeler, tarım aletleri, aydınlanma araçları teknolojinin bugünkü düzeyine nasıl geldiğinin aşamalarını sergilerler.

ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi’nde bir tanıtım panosunun üzerinde müzenin 4 bölümden oluştuğu yazılıdır. 4 ana binanın farklı işlevleri vardır. Teknolojinin gelişiminin anlatıldığı binada kimi nesnelerin orijinalleri kimilerinin de replikaları bulunur. İkinci binada “Ulaşım, iletişim, günlük nesneler” başlığı altında en çok eski otomobiller göze çarpar. Uygulamalı Bilim Merkezi’nde çocuklara bilimi sevdirmeye yönelik deneyler ve gösteriler yeralır. Dördüncü bina ise kafedir.

Bir zamanlar yaşamın içinde bulunan nesnelerin yaşamdan kopartılıp bir vitrin malzemesi yapıldığı yerlerdir müzeler… Bilim Teknoloji Müzesi de böyle bir yerdir. Oradaki sergilenenler sanki tutsak nesneler gibi görünse de onların el üstünde tutulduğu yerdir bu müze… Orada saklanmasalar bir hurdalıkta ya da bir çöplükte yok olacak geçmişimizdir.

Fotoğraflar (2005-2011): Aydın Tiryaki (ChE’81)