Aydın Tiryaki ve Gemini AI(2025)

​İnsan ilişkileri, isimlerin ve yüzlerin ötesinde, paylaşılan anların toplamıdır. Ancak bazen zihnimiz, bir yüzü “tanıdık” olarak işaretlese de o yüzün arkasındaki hikâyeye ulaşmakta gecikebilir. “Dilimin Ucunda” projesinin bir sonraki adımı olan “Nereden Tanıyorum?”, bu sosyal duraksama anlarını birer mahcubiyet değil, teknolojik bir nezaketle aşmayı amaçlayan bir “Sosyal Navigasyon” modelidir.

​1. Sosyal Bir Emniyet Kemeri: “Tanıdıklık” Hissini Bilgiye Dönüştürmek

​Hepimiz o anı yaşamışızdır: Bize doğru gülümseyerek gelen bir yüz vardır, zihnimiz “tanıyorum” sinyali gönderir ama “kim?” sorusu cevapsız kalır. Bu proje, bu zihinsel boşluğu doldurmak için yapay zekayı bir “Dış Bellek Ünitesi” olarak konumlandırır. Sistem, kullanıcının o anki sosyal akışını bozmadan, sessizce ihtiyaç duyulan “çapa bilgiyi” sunar.

​2. Yaşanmışlık Filtresi ve Kişisel Görsel Karantina

“Nereden Tanıyorum?” sistemini sıradan yüz tanıma teknolojilerinden ayıran en temel fark, “Yaşanmışlık Filtresi”dir. Bu veri bankası, internetten toplanan soğuk verilerle değil, sadece kullanıcının bizzat göz göze geldiği, konuştuğu ve hayatına dokunan kişilerin kayıtlarıyla örülür.

• ​Özel Veri Kasası (Private Vault): Hatırlanamayan bir yüzle karşılaşıldığında, sistem bu görüntüyü şifrelenmiş bir “Görsel Karantina”ya alır. Bu görüntü anonimdir; hiçbir bulut sistemine aktarılmaz, eğitilmez ve sahibinden başka kimse tarafından görülemez.
• ​Gecikmeli Etiketleme: Kullanıcı, o an hatırlayamadığı ismi daha sonra (akşam evinde veya bir mola anında) zihnine geri çağırdığında sisteme tanımlar: “Bugün gördüğüm kişi, eski çalışma arkadaşım Murat’tı.”
• ​Daimi Köprü: Sistem bu bilgiyi bir sonraki karşılaşma için mühürler. İkinci karşılaşmada, kullanıcı henüz “Nereden tanıyorum?” diye sormadan, sistem Murat’ı tanır ve bilgiyi iletir.

​3. İkili Tanıma Modeli: Kamusal ve Mahrem Ayrımı

​Sistem, zihinsel enerji tasarrufu sağlamak adına iki farklı kanaldan beslenir:

• ​Kamuya Açık Figürler (Celebrities): Yazarlar, sanatçılar veya toplumca bilinen kişiler, sistem tarafından genel bilgi bankasından anında tanınır.
• ​Özel Sosyal Ağ: Sadece kullanıcının “Yaşanmışlık Hikayesi”ne dahil olan kişiler, özel şifreleme ile kullanıcıya özel arşivde saklanır.

​4. Duyusal Tercihler: Herkes İçin Özelleştirilmiş Erişim

​Bu proje, yardıma ihtiyaç duyulan alanı bir “eksiklik” olarak değil, bir “kullanıcı konforu” olarak tanımlar. Tıbbi terimlerden arındırılmış bu sistem, kullanıcının dünyayı nasıl “okumak” istediğine göre şekil alır:

• ​İşitsel Refakat (Görselden Sese): Bilgiyi duymayı tercih edenler için sistem, bir kulaklık aracılığıyla ismi ve bağlamı nazikçe fısıldar (“Sosyal Suflör”).
• ​Görsel Destek (Sesten Yazıya): Bilgiyi okumayı tercih edenler için sistem, gerekli notları akıllı saat veya telefon ekranına bir “Canlı Altyazı” gibi düşürür.

​5. Onuru Korumak: Güvenlik ve Teknik Zırh

​İnsan onurunu ve mahremiyetini korumak, projenin en yüksek önceliğidir. Mikro-uygulama (Nano-App) mimarisiyle çalışan sistem, yapay zekayı sadece bir “işlemci” olarak kullanır; veri sahibi ise daima kullanıcının kendisidir. Uygulama içerisindeki ekran görüntüsü (screenshot) kısıtlamaları ve paylaşım engelleri, bu dijital hatıra defterinin sızdırılmasını fiziksel olarak imkansız kılar.

​Sonuç

“Nereden Tanıyorum?” projesi, özellikle ilerleyen yaşın getirdiği doğal unutkanlık süreçlerinde, bireyin sevdikleriyle olan bağını ve toplum içindeki saygınlığını koruyan bir “Zihinsel Ortez”dir. Bir babanın evladını tanıyamadığı o kısa boşluk anını, sessiz bir fısıltıyla sıcak bir kucaklaşmaya dönüştürmek, teknolojinin insanlığa sunabileceği en asil hizmettir.

Aydın Tiryaki ve Gemini AI

Ankara, 27 Aralık 2025

Yöntem ve Araçlar Üzerine Bir Not: Bu çalışmadaki tüm gözlem, fikir ve çözüm önerileri bizzat yazara aittir. Yapay zeka ise tamamen yazarın soruları, talepleri ve yönlendirmeleri doğrultusunda ilgili konuların araştırılması ve derlenmesinde bir bilgi kaynağı olarak kullanılmış; ayrıca metnin oluşturulması sürecinde yazım asistanlığı desteği sağlamıştır.