Aydın Tiryaki (2025)
Kategori: Spor Yönetimi, Lig Mühendisliği, Operasyonel Algoritmalar
I. GİRİŞ: Tek Sayı Problemi ve N+1 Dönüşümü
Profesyonel liglerde takım sayısının tek olması (7, 11, 15, 17, 19, 23), her hafta bir takımın maç yapmaması (BAY geçmesi) zorunluluğunu doğurur. Geleneksel fikstürlerde bu durum, özellikle ligin son haftalarında şampiyonluk veya düşme mücadelesi veren bir takımın BAY geçmesiyle büyük bir “adalet ve heyecan” krizine dönüşür.
Dinamik Fikstür Modeli (DFM), bu sorunu matematiksel bir yer tutucu olan “Dummy” (Yapay/Boş) slot aracılığıyla, sistemi N’den N+1’e formülüyle ideal çift sayılı modele yükselterek çözer.
N’den N+1’e yöntemiyle 7, 11, 15, 17, 19, 23 takımlı ligler birer Dummy Takım eklenmesiyle 8, 12, 16, 18, 20, 24 ligmiş gibi modellenir ve Dinamik Fikstür Modeli sorunsuz bir şekilde her hafta bir BAY ile sürer.
II. “DUMMY PIVOT” (C1/D1) STRATEJİSİ
Dummy takımı (slotu), sistemin rastgele bir noktasına değil, ligin denge merkezi olan “Pivot” noktalarına yerleştirilir. Bu stratejinin temel amacı, takvimdeki asimetriyi (boş haftayı) ligin en kritik bölgeleri olan “Zirve” ve “Dip” gruplarından uzaklaştırmaktır.
Pivot Yerleşim Kuralları:
- 4 Gruplu Modellerde (20, 16, 12, 8): Dummy yeri C1 noktasıdır.
- 6 Gruplu Modellerde (24, 18): Dummy yeri D1 noktasıdır.
III. OPERASYONEL SÜREÇ VE ADALET FİLTRESİ
1. Maraton Evresinde “Uçların” Temizlenmesi
Ligin ilk aşaması olan Klasman Maratonu’nda, gruplar birbirleriyle periyotlar halinde eşleşirken; ligin en üst ve en alt bloklarındaki gruplar, Dummy ile olan eşleşmelerini bu süreçte tamamlar. Böylece maraton bittiğinde, ligin vitrini olan bu takımların tüm “BAY” yükü geçmişte kalmış olur.
2. Final Evresinde Kesintisiz Rekabet
Re-organizasyon sonrası girilen “Hesaplaşma” evresinde, şampiyonluk potasındaki hiçbir takım (A1, A2 vb.) BAY geçmez. Asimetri ve boş hafta etkisi, sadece orta klasman bloklarında sönümlenir. Böylece zirve mücadelesi, son ana kadar her iki tarafın da sahada olduğu tam bir ritimle belirlenir.
IV. TERMİNOLOJİK AYRIM: SAKLANAN MAÇ VS. SAKLANAN HAFTA
DFM’nin operasyonel başarısı için iki temel kavramın birbirinden ayrılması kritiktir:
- Saklanan Maç (Stored Match): Grubun en iyi iki takımının (A1-A2) karşılaşmasının, şampiyonun son saniyede belirlenmesi amacıyla son haftaya ertelenmesidir. Bir “tarama” ve “heyecan” kriteridir.
- Saklanan Hafta (Stored Week): Fikstür simetrisini korumak adına bir bütün olarak kaydırılan maç periyodudur. Bir “planlama” ve “lojistik” aracıdır.
V. SONUÇ VE MODEL ÖRNEĞİ (17 TAKIM)
17 takımlı bir lig, 18 takımlı (6×3) modele göre planlanır ve Dummy slotu D1 noktasına yerleştirilir.
- Sonuç: 12. hafta sonunda yukarıdaki 6 ve aşağıdaki 6 takımın tüm BAY haftaları bitmiş olur.
- Final: Son 5 haftada ne şampiyonluk ne de düşme potasındaki takımların BAY haftası kalmaz. Lig, 17 gerçek takımla ama 18 takımlık kusursuz bir simetriyle tamamlanır.
KAYNAKÇA VE REFERANSLAR
Bu modelin matematiksel temelleri ve ana işleyiş kuralları için aşağıdaki temel çalışmaya başvurulmalıdır:
Tiryaki, A. (2025). DİNAMİK FİKSTÜR MODELİ (DFM): Performans Ve Adalet Tabanlı Lig Yönetim Algoritması (2006-2025). Aydın’ın Dağarcığı.
Erişim Adresi: https://aydintiryaki.org/2025/12/21/dinamik-fikstur-modeli-dfm-performans-ve-adalet-tabanli-lig-yonetim-algoritmasi/
Aydın Tiryaki
Ankara, 21 Aralık 2025
Aydın Tiryaki 