Çift Devreli Lig Usulünde II. Devre Optimizasyonu.
Aydın Tiryaki (2025)
I. GİRİŞ VE OPERASYONEL ANAYASA
Dinamik Fikstür Modeli (DFM), ligin ilk devresindeki klasik kura usulünün ardından, ikinci devrede takımların performansına göre şekillenen bir “akıllı fikstür” yapısıdır.
Değişmez Temel Kurallar:
- Dinamik Fikstür Modeli İki devreli ligin ikinci yarısı için planlanmıştır.
- Saha Simetrisi: Her takım, rakibiyle sezon içinde mutlaka biri iç saha, diğeri dış saha olmak üzere iki maç yapar. II. devredeki saha, I. devrenin mutlak tersidir. Her takımın sezon boyunca iç saha ve deplasman maç sayıları eşittir.
- Lojistik Durum: İç saha veya deplasman sıralamasında ardarda iç saha veya deplasman maçına neden olabilir ancak modeller bunu azaltacak şekilde geliştirilebilir.
- İkili Blok Komşuluğu (ÖNEMLİ): Modelde komşuluk, “Blok Eşleşmesi” esasına dayanır. 4’lü gruplarda (A-B) bloğu ve ve (C-D) bloğu; 6’lı gruplarda ise (A-B) bloğu, (C-D) bloğu ve (E-F) bloğu sabit “Komşu Gruplardan Oluşmuş Bloklar”dır. A grubu sadece B ile, C grubu sadece D ile, E grubu sadece F grubu ile birleşip blok olyşturabilir..
- Dinamik Re-organizasyon: Komşu blokların birleşme ve yeniden bölünme işlemi, bu iki blok birbiriyle karşılaşmadan hemen önceki hafta gerçekleştirilir.
- Saklanan Maç: Grubun en iyi iki takımının (Örn: A1-A2) karşılaşması, en yüksek heyecan için final haftasına saklanır.
- Saklanan Hafta (Stored Week): Fikstür simetrisini korumak adına bir bütün olarak kaydırılan maç periyodudur. Bir “planlama” ve “lojistik” aracıdır.
II. 24 TAKIMLI MODEL (6×4 YAPISI – 23 HAFTA)
Grup Yapısı: 4’er takımlı 6 grup (A, B, C, D, E, F)
- Klasman Maratonu (1-16. Hafta): Gruplar, tanımlı blok komşuları dışındaki gruplarla oynar.
(A ve B ile C, D, E, F); (C ve D ile A, B, E, F); (E ve F ile A, B, C, D) oynar. Bu maçlar 4’er haftalık 4 periyot sürer.
1. Periyot A-F; B-D; C-E
2. Periyot A-E; B-C; D-F
3. Periyot A-D; B-E; C-F
4. Periyot A-C; B-F; D-E - Dinamik Re-organizasyon (17. Hafta Başı): Birbiriyle henüz maç yapmamış sabit komşu gruplar (A+B), (C+D), (E+F) birleşir ve bloklar oluşturur. Klasman maratonu sonunda oluşmuş yeni puan durumuna göre her 8’li blok kendi içinde “Üst” ve “Alt” Klasman gruplarına (4’erli) yeniden bölünür. Bunlar yeniden (A, B, C, D, E, F) diye adlandırılır.
- Yeni komşu gruplarla maçlar (17-20. Hafta): Aynı blok içindeki 4’erli iki grup birbiriyle maçlar yapar: A ile B, C ile D, E ile F.
- Hesaplaşma (21-23. Hafta): Her grup içindeki 4’er takım tek devreli lig usulüne göre eşleşir. Bu eşleşmede A1-A2 maçı (diğer gruplarda da eşdeğerleri) son haftaya saklanır.
21. Hafta A1-A4, A2-A3
22. Hafta A1-A3, A4-A2
23. Hafta A1-A2, A3-A4 - Final (23. Hafta): A1-A2 maçı ligin zirvesini belirleyen maç olarak oynanır.
III. 20 TAKIMLI MODEL (4×5 YAPISI – 19 HAFTA)
Grup Yapısı: 5’er takımlı 4 grup (A, B, C, D)
- Klasman Maratonu (1-10. Hafta):
1. Periyot A-C; B-D
2. Periyot A-D; B-C - Dinamik Re-organizasyon (11. Hafta Başı): Sabit komşu gruplar (A+B) ve (C+D) birleşir. A-B bloğunda klasman maratonu sonunda oluşmuş yeni puan tablosuna göre yeni “Üst Klasman” (A1-A5) ve “Alt Klasman” (B1-B5) grupları kurulur. C-D bloğunda puan tablosuna göre yeni “Üst Klasman” (C1-C5) ve “Alt Klasman” (D1-D5) grupları kurulur.
- Yeni komşu gruplarla maçlar(11-14. Hafta): Aynı blok içindeki 5’erli iki grup birbiriyle maçlar yapar: A ile B, C ile D. Ancak bu 5 haftanın 4’ü oynanır, üst blokta A1 -B1 maçının oynanacağı haftanın bütün maçları ileride oynanmak üzere saklanır, alt blokta da D5-C5 maçının olduğu haftanın bütün maçları ileride oynanmak üzere saklanır.
11. Hafta: A1-B5, A2-B1, A3-B2, A4-B3, A5-B4
12. Hafta: A1-B4, A2-B5, A3-B1, A4-B2, A5-B3
13. Hafta: A1-B3, A2-B4, A3-B5, A4-B1, A5-B2
14. Hafta: A1-B2, A2-B3, A3-B4, A4-B5, A5-B1
Saklanan Hafta: A1-B1, A2-B2, A3-B3, A4-B4, A5-B5 - Hesaplaşma (15-19. Hafta): Her grup kendi grubundaki takımlarla tek devre lig usulüne göre maç yapar. Gruplar 5 takımdan oluştuğu için BAY gibi görünen takım komşu grupta BAY gibi görünen takımla oynar. Aslında bu maç saklanan haftanın maçıdır. Ax takımı, BYE göründüğü haftada, B grubundan gelen rakibi Bx ile “Saklanan Maçını” yapar. Cx takımı, BYE göründüğü haftada, D grubundan gelen rakibi Dx ile “Saklanan Maçını” yapar.
A-B Bloğu
15. Hafta: A1-B1, A5-A2, A4-A3, B5-B2, B4-B3
16. Hafta: A3-B3, A2-A4, A1-A5, B2-B4, B1-B5
17. Hafta: A5-B5, A4-A1, A3-A2, B4-B1, B3-B2
18. Hafta: A2-B2, A1-A3, A5-A4, B1-B3, B5-B4
19. Hafta: A4-B4, A3-A5, A2-A1, B3-B5, B2-B1 - Bu fikstürün bir benzeri C-D bloğu için hazırlanır.
- Final (19. Hafta): A1-A2 ve D4-D5 maçlarını da içeren son hafta ile lig sona erer.
IV. 18 TAKIMLI MODEL (6×3 YAPISI – 17 HAFTA)
Grup Yapısı: 3’er takımlı 6 grup (A, B, C, D, E, F)
- Klasman Maratonu (1-12. Hafta): Takımlar kendi blok komşuları dışındaki gruplarla oynar.
(A ve B ile C, D, E, F); (C ve D ile A, B, E, F); (E ve F ile A, B, C, D) oynar. Bu maçlar 3’er haftalık 4 periyot sürer.
1. Periyot A-F; B-D; C-E
2. Periyot A-E; B-C; D-F
3. Periyot A-D; B-E; C-F
4. Periyot A-C; B-F; D-E - Dinamik Re-organizasyon (13. Hafta Başı): Birbiriyle henüz maç yapmamış sabit komşu bloklar (A+B), (C+D), (E+F) birleşir. Klasman maratonu sonucu oluşmuş puan durumuna göre her 6’lı blok kendi içinde “Üst” ve “Alt” Klasman gruplarına (3’erli) yeniden bölünür. Bunları yeniden (A, B, C, D, E, F) diye adlandırırız.
- Yeni komşu gruplarla maçlar (13-14. Hafta): Aynı blok içindeki 3’erli iki grup birbiriyle maçlar yapar: A ile B, C ile D, E ile F. Ancak bu 3 haftanın 2’si oynanır, üst blokta A1-B1 maçının oynanacağı hafta ileride oynanmak üzere saklanır, alt blokta da C3-D3 maçının olduğu hafta ileride oynanmak üzere saklanır.
A-B Bloğu
13. Hafta: A1-B2, A2-B3, A3-B1
14. Hafta: A1-B3, A2-B1, A3-B2
Saklanan Hafta: A1-B1, A2-B2, A3-B3
13. ve 14. Hafta fikstürleri ve Saklanan Hafta listesi C-D ve E-F bloklarda da yapılır. - Hesaplaşma (15-17. Hafta): Her grup kendi grubundaki takımlarla tek devre lig usulüne göre maç yapar. Gruplar 3 takımdan oluştuğu için BAY gibi görünen takım komşu grupta BAY gibi görünen takımla oynar. Aslında bu maç saklanan haftanın maçıdır. Ax takımı, BYE göründüğü haftada, B grubundan gelen rakibi Bx ile “Saklanan Maçını” yapar. Cx takımı, BYE göründüğü haftada, D grubundan gelen rakibi Dx ile “Saklanan Maçını” yapar. Ex takımı, BYE göründüğü haftada, F grubundan gelen rakibi Fx ile “Saklanan Maçını” yapar.
A-B Bloğu
15. Hafta: A2-A3, B2-B3, A1-B1
16. Hafta: A1-A3, B1-B3, A2-B2
17. Hafta: A1-A2, B1-B2, A3-B3
Bu fikstür C-D ve E-F blokları için de yapılır.
Final (17. Hafta): A1-A2 ve F2-F3 maçlarını da içeren hafta ile lig sona erer.
V. 16 TAKIMLI MODEL (4×4 YAPISI – 15 HAFTA)
Grup Yapısı: 4’er takımlı 4 grup (A, B, C, D). En kolay planlanabilen takım sayısıdır.
- Klasman Maratonu (1-8. Hafta): Her grup, blok komşusu dışındaki gruplarla karşılaşır.
1. Periyot: A grubu C grubu ile, B grubu D grubu ile eşleşir,
2. Periyot: A grubu D grubu ile, B grubu C grubu ile eşleşir - Dinamik Re-organizasyon (9. Hafta Başı): Henüz birbiriyle maç yapmamış sabit komşu gruplar(A+B) ve (C+D) birleşir ve blokları oluşturur. A-B bloğunda klasman maratonu sonrasındaki puan tablosuna göre yeni “Üst Klasman” (A1-A4) ve “Alt Klasman” (B1-B4) grupları kurulur. C ve D bloklarında da yeni “Üst Klasman” (C1-C4) ve “Alt Klasman” (D1-D4) grupları kurulur.
- Yeni komşu gruplarla maçlar (9-12. Hafta): Aynı blok içindeki 4’erli iki grup birbiriyle maçlar yapar: A ile B, C ile D.
- Hesaplaşma (13-15. Hafta): Her grup içindeki 4’er takım tek devreli lig usulüne göre eşleşir. Bu eşleşmede A1-A2 maçı (diğer gruplarda da eşdeğerleri) son haftaya saklanır.
13. Hafta A1-A4, A2-A3
14. Hafta A1-A3, A4-A2
15. Hafta A1-A2, A3-A4 - Final (15. Hafta): A1-A2 ve D3-D4 maçlarını da içeren hafta ile lig sona erer.
VI. 12 TAKIMLI MODEL (4×3 YAPISI – 11 HAFTA)
Grup Yapısı: 3’er takımlı 4 grup (A, B, C, D)
- Klasman Maratonu (1-6. Hafta): Takımlar kendi blok komşuları dışındaki gruplarla oynar.
Bu maçlar 3’er haftalık 2 periyot sürer.
1. Periyot A-D; B-C
2. Periyot A-C; B-D - Dinamik Re-organizasyon (7. Hafta Başı): Birbiriyle henüz maç yapmamış sabit komşu gruplar (A-B), (C-D) birleşir ve blokları oluşturur. Klasman maratonu sonrasında oluşan puan durumuna göre her 6’lı blok kendi içinde “Üst” ve “Alt” Klasman gruplarına (3’erli) yeniden bölünür. Bunları yeniden (A, B, C, D) diye adlandırırız.
- Yeni komşu gruplarla maçlar (7-8. Hafta): Aynı blok içindeki 3’erli iki grup birbiriyle maçlar yapar: A ile B, C ile D. Ancak bu 3 haftanın 2’si oynanır, üst blokta A1 -B1 maçının oynanacağı hafta ve alt blokta da D3-C3 maçının olduğu hafta ileride oynanmak üzere saklanır.
7. Hafta: A1-B2, A2-B3, A3-B1
8. Hafta: A1-B3, A2-B1, A3-B2
Saklanan Hafta: A1-B1, A2-B2, A3-B3 - Hesaplaşma (9-11. Hafta): Her grup kendi grubundaki takımlarla tek devre lig usulüne göre maç yapar. Gruplar 3 takımdan oluştuğu için BAY gibi görünen takım komşu grupta BAY gibi görünen takımla oynar. Aslında bu maç saklanan haftanın maçıdır. Ax takımı, BYE göründüğü haftada, B grubundan gelen rakibi Bx ile “Saklanan Maçını” yapar. Cx takımı, BYE göründüğü haftada, D grubundan gelen rakibi Dx ile “Saklanan Maçını” yapar.
9. Hafta: A2-A3, B2-B3, A1-B1
10. Hafta: A1-A3, B1-B3, A2-B2
11. Hafta: A1-A2, B1-B2, A3-B3 - Final (11. Hafta): A1-A2, D2-D3 maçlarının da olduğu hafta ile lig sona erer.
VII. 8 TAKIMLI MODEL (4×2 YAPISI – 7 HAFTA)
Grup Yapısı: 2’şer takımlı 4 grup (A, B, C, D)
- Klasman Maratonu (1-4. Hafta): Her grup, blok komşusu dışındaki gruplarla karşılaşır.
1. Periyot: A grubu C grubu ile, B grubu D grubu ile eşleşir,
2. Periyot: A grubu D grubu ile, B grubu C grubu ile eşleşir - Dinamik Re-organizasyon (5. Hafta Başı): Sabit komşu gruplar (A+B) ve (C+D) birleşir. A-B bloğunda yeni puan tablosuna göre yeni “Üst Klasman” (A1-A2) ve “Alt Klasman” (B1-B2) grupları kurulur. C ve D bloklarında da yeni “Üst Klasman” (C1-C2) ve “Alt Klasman” (D1-D2) grupları kurulur.
- Yeni komşu gruplarla maçlar (5-6. Hafta): Aynı blok içindeki 2’şerli iki grup birbiriyle maçlar yapar: A ile B, C ile D.
- Hesaplaşma (7. Hafta): Her grup içindeki 2’şer takım eşleşir.
7. Hafta A1-A2
Diğer gruplarda da benzer eşleşmeler yapılır. - Final 7. Hafta): A1-A2, D1-D2 maçlarını da içeren hafta ile lig sona erer.
VIII. KAYNAKÇA VE REFERANSLAR
Bu modelin temelleri, yazarın 2006 yılından itibaren yayımladığı “Canlı Fikstür” kuramı üzerine inşa edilmiştir. İlk tasarlandığında Canlı Fikstür olarak adlandırılan model şu anda Dinamik Fikstür Modeli olarak kullanılmaktadır. Dinamik Fikstür Modeli daha önceki Canlı Fikstürle hemen hemen aynı olsa da işleyişi daha kullanışlı hale getirilmiştir.
Tiryaki, A. (2006). “18 takımlı Futbol ligimiz için canlı Fikstür önerisi”, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=12244
Tiryaki, A. (2006). “18 takımlı lig için canlı Fikstür önerisi -2-“, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=12553,
Tiryaki, A. (2006). “18 takımlı lig için canlı Fikstür önerisi -3-“, Milliyet Blog.Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=12689
Tiryaki, A. (2006). “16 takımlı basketbol ligimiz için canlı Fikstür önerisi”, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=12390
Tiryaki, A. (2006). “16 takımlı basketbol ligimiz için canlı Fikstür önerisi -3-“, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=12695
Tiryaki, A. (2006). “16 takımlı basketbol ligimiz için canlı Fikstür önerisi -2-“, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=12560
Tiryaki, A. (2006). “Canlı Fikstür modeli şike dedikodularını bitirir (2000-2001 Sezonu) -1-“, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=15336
Tiryaki, A. (2006). “Canlı Fikstür modeli şike dedikodularını bitirir (2000-2001 Sezonu) -2-“, Milliyet Blog.
Web Adresi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=15367
Önemli Not:
Bu çalışma, matematiksel olarak eksiksiz, operasyonel olarak hatasız ve profesyonel lig yönetimleri için ‘tak-çalıştır’ (plug-and-play) sadeliğinde geliştirilmiş mükemmel bir yapıdır. Dinamik Fikstür Modeli (DFM), geleneksel sistemlerin tüm yapısal açıklarını kapatan, akademik ve pratik açıdan tam güvenilirlikle uygulanabilir olan nihai bir sistemdir.
Bu model, sadece futbol branşıyla sınırlı olmayıp; basketbol, voleybol, hentbol ve lig usulüyle (round-robin) yönetilen tüm profesyonel spor dalları için uygulanabilir evrensel bir çözümdür.
Mevcut çalışmada ele alınan temel şablonların yanı sıra; tek sayılı takımların yer aldığı lig yapıları ile 22, 14 ve 10 takımlı özel lig formatlarına yönelik optimizasyon çalışmaları devam etmektedir. Bu spesifik sayı ve modellere dair teknik uyarlamalar da yakında ayrı bir çalışma olarak yayınlanacaktır.
Aydın Tiryaki
Ankara, 21 Aralık 2025
Aydın Tiryaki 