NotebookLM’e yönelik, video ve görsel üretimiyle ilgili sorulan sorulara Gemini’nin yanıtları
Aydın Tiryaki (2025)
Google NotebookLM’e sormak istediğim sorulara NotebookLM’in yalnızca yorum yapacağını tahmin etmiştim. En doğru yanıtları Google Gemini’den alacağım belli olunca Gemini’ye sordum ve yanıtları yayımlıyorum.
Aydın Tiryaki
Ankara, 2 Aralık 2025
Sağladığınız URL’yi inceledim. Bu makale, NotebookLM ile yapılacak bir röportaj için Aydın Tiryaki tarafından hazırlanan 14 adet soruyu içermektedir. Makalede belirtildiği gibi, bu soruların yanıtları henüz NotebookLM tarafından verilmemiş ve gelecekte bir video olarak yayımlanması planlanmıştır.
Ancak, bir Google yapay zeka modeli olarak, NotebookLM hakkındaki güncel ve resmi bilgilere dayanarak bu soruları sizin için yanıtlayabilirim.
İşte makalede yer alan sorular ve mevcut bilgilere dayalı yanıtlar:
NotebookLM İle İlgili Sorulara Yanıtlar (Gemini Tarafından)
Genel Bilgiler
- NotebookLM ne zaman kuruldu? Ne zamandan beri Google bünyesinde bulunuyor?
- NotebookLM, ilk olarak Mayıs 2023‘te “Project Tailwind” adıyla deneysel bir proje olarak tanıtıldı. 2024 yılında “NotebookLM” olarak yeniden markalandı ve daha geniş çaplı kullanıma sunulmaya başlandı. Google Labs tarafından geliştirildiği için her zaman Google bünyesinde olmuştur.
- NotebookLM adının gerekçesi nedir? LM neyin kısaltmasıdır?
- Notebook (Defter), uygulamanın temel işlevi olan not alma, araştırma ve kaynakları bir araya getirme özelliğini vurgular. LM, “Large Language Model” (Büyük Dil Modeli) anlamına gelmektedir.
- NotebookLM’in öncelikli hedef kitlesi hangi alandır? Eğitim mi? İş dünyası mı? Başka bir alan mı?
- Başlangıçta araştırmacılar ve öğrenciler için güçlü bir araç olarak öne çıktı. Şu anda ise öğrenciler, öğretmenler, araştırmacılar ve karmaşık bilgileri hızla anlaması gereken iş dünyasındaki bilgi çalışanları (knowledge workers) dahil olmak üzere geniş bir kitleyi hedeflemektedir. Google Workspace (İş ve Okul) kullanıcıları için de sunulmaktadır.
- Şu anda NotebookLM benzeri hangi yapay zekâ modelleri var?
- NotebookLM, kullanıcı tarafından yüklenen kaynaklara (PDF, URL, Video Transkripti vb.) dayalı çıktı üreten özel bir “araştırma asistanı” olarak benzersizdir. Ancak, genel olarak kullanıcı tarafından sağlanan belgelere dayalı bilgi çıkarımı ve özetleme yapan RAG (Retrieval-Augmented Generation) tabanlı diğer yapay zekâ araçları (örneğin Perplexity, Elicit ve diğer bazı sohbet robotlarının özel bilgi tabanı entegrasyonları) benzer işlevler sunmaktadır.
- NotebookLM, derin öğrenme ve derin araştırma için hangi LLM’i kullanıyor?
- NotebookLM, Google’ın en güçlü büyük dil modeli olan Gemini‘ı kullanmaktadır. Bu entegrasyon sayesinde çok modlu akıl yürütme, gelişmiş uzun bağlam işleme ve içerik üretimi yeteneklerini kullanır.
- NotebookLM ile Gemini ve diğer Google yapay zekâ modelleri arasında nasıl bir etkileşim ve işbirliği var?
- NotebookLM, altyapı olarak Gemini modelini kullanır, ancak kritik bir farkla: Yalnızca kullanıcının yüklediği 50 adede kadar kaynak (belge, video transkripti vb.) üzerinde çalışır. Bu, halüsinasyon riskini azaltarak güvenilir ve kaynaklara dayalı araştırma yapmasını sağlar. Gemini’nin kendisi (tek başına) ise tüm internet bilgisine erişir; NotebookLM ise Gemini’nin gücünü kaynaklarınıza odaklanmak için özelleştirilmiş bir arayüzdür.
Video ve Görsel Yetenekleri
- NotebookLM’in videolu özet hazırlanma sürecinde kullanıcı video süresini tanımlayabilir mi? Hazırlanabilecek en uzun video süresi ne kadardır? Sesli özet için kullanıcı süre tanımlayabilir mi? En uzun süre sesli özet süresi ne kadardır?
- Mevcut Durum: Kullanıcılar, Video Özetleri (Video Overviews) ve Sesli Özetler (Audio Overviews) için doğrudan bir süre tanımlama (dakika/saniye olarak) özelliğine sahip değildir. Ancak, çıktıyı özelleştirme (customize) seçeneği ile “daha kısa bir özet oluştur” gibi bir yönlendirme (prompt) verilebilir. Bu, çıktının uzunluğunu dolaylı olarak etkiler. Hazırlanabilecek en uzun süreler hakkında kesin, teknik bir sınır bilgisi yayınlanmamıştır; bu, kaynakların uzunluğuna ve karmaşıklığına bağlıdır.
- Gelecek: Kullanıcıların süre üzerinde daha hassas kontrol sağlaması, yapay zeka ürünlerinin gelişiminde beklenen bir özelliktir.
- Videolu özet hazırlanıp yayınlandıktan sonra videonun genel olarak aynı kalıp, belirli dakika ve saniyeler arası bölümlerin değiştirilmesi istenebilir mi?
- Mevcut Durum: NotebookLM’in Video Özetleri, slayt tarzı ve AI tarafından üretilmiş görsellerden oluşur. Geleneksel video düzenleme yazılımlarında olduğu gibi, hassas zaman çizelgesi düzenlemesi veya belirli bölümlerin değiştirilmesi şu anda mümkün değildir. Değişiklik istendiğinde, kullanıcı genellikle tüm videoyu yeni bir yönerge veya kaynakla yeniden oluşturmalıdır.
- Gelecek: Bu, kullanıcılar tarafından talep edilen bir özelliktir. AI sistemlerinin içeriğin belirli segmentlerini yeniden oluşturma yeteneği gelecekte geliştirilebilir.
- Videolu özetlere hareketli videolar özelliği gelecek mi?
- Mevcut Durum: Şu anda Video Özetleri, anlatım, görüntüler, diyagramlar ve yapılandırılmış açıklamaları birleştiren slayt tarzı videolar şeklindedir. Tamamen sinematik veya yüksek kaliteli “hareketli video” (video üretimi) özelliği henüz mevcut değildir.
- Gelecek: Gemini modelinin görsel üretimdeki (Image Generation) ve video alanındaki potansiyeli göz önüne alındığında, ilerleyen dönemlerde daha gelişmiş, hareketli video üretim yeteneklerinin eklenmesi muhtemeldir.
- Hazırlanan NotebookLM videolu özette, gerçek görüntülere benzer içerikler üretilebilir mi? (Telif hakları sorusu dahil)
- Üretim: NotebookLM, kaynaklarınızdaki görselleri çekebilir veya Gemini’nin yeteneklerini kullanarak metinsel içeriğe dayalı tamamen yeni görseller oluşturabilir. Örneğin bir binadan söz edildiğinde, bu bina ile ilgili görselleri kaynaklardan alabilir veya gerçekçi görünen bir görsel üretebilir. Ancak bu, AI’nın internet araştırması yapıp gerçek görsellerden esinlenerek yeni bir görsel yaratması sürecinden ziyade, metinsel komutlara dayanarak veya yüklenen kaynaklardan öğrenerek gerçekleştirilir.
- Telif Hakkı: Telif hakkı sorunu, AI’nın ürettiği görselin ne kadar orijinal olduğu ve AI’nın eğitim verilerinde telifli materyalin kullanılıp kullanılmadığı ile ilgilidir. Genel olarak Google, telif hakkı korumalı varlıkların oluşturulmasını en aza indirmek için modellerini eğitir. Ancak, eğer kullanıcı telifli bir görseli kaynak olarak yüklerse ve NotebookLM bu görseli kullanırsa, sorumluluk kullanıcıya aittir. Kaynak göstermek etik ve akademik açıdan önemli olsa da, hukuki olarak telif hakkı ihlalini otomatik olarak aşmaz; telif hakkı sahibi tarafından izin alınması gerekebilir.
- NotebookLM ile videolu özet ve sesli özet hazırlarken bir senaryo yazıp bu senaryoya bağlı kalması istenebilir mi?
- Mevcut Durum: Evet, bu mümkündür. Kullanıcılar, Video Özetleri ve Sesli Özetler için “Özelleştir” (Customize) seçeneğini kullanarak modele ayrıntılı bir yönlendirme (prompt) verebilir. “Önce metnin şu bölümünü oku ve vurgula, ardından bu görüşleri şu sırayla sun” gibi yapısal talimatlar verilerek çıktının senaryoya bağlı kalması istenebilir. Model bu yönergeyi, kaynaklardaki bilgileri kullanarak yerine getirmeye çalışacaktır.
- Hem soruları yanıtlamasını hem de görüşlerini seslendirmesini istersek ne yapmalıyız?
- Önerilen Yöntem (Mevcut Özellikler ile): NotebookLM’i, hem yorum yapmaya hem de soru yanıtlamaya itmek için en verimli yol, İnteraktif Sesli Özetler (Interactive Audio Overviews) özelliğini kullanmaktır. Bu özellik ile AI, kaynaklarınız hakkında sohbet tarzı bir özet oluşturur ve kullanıcı, konuşma akışına dahil olup doğrudan sorular sorarak yanıt alabilir.
- Kullanıcının Önerdiği Yöntem: Sizin de belirttiğiniz gibi, önce metni Gemini‘ye (veya bir başka LLM’e) verip yanıtları almak, ardından hem soruyu hem de Gemini’den gelen yanıtları içeren yeni bir metni NotebookLM’e yükleyip “Sesli Özet” oluşturmasını istemek, aradığınız yapıya en uygun çıktıyı almanızı sağlayabilir.
- NotebookLM’e kullanıcıya ait bazı bilgilerin doğru kullanımı konusunda bir öğretme çalışması yapılabilir mi? (İsim telaffuzu dahil)
- Mevcut Durum: Şu anda NotebookLM’e kullanıcı adı-soyadı veya özel kelimelerin doğru telaffuzunu doğrudan öğretme (örneğin ses kaydı yükleyerek) imkanı bulunmamaktadır. AI, doğru seslendirme için eğitilmiş olsa da, ana dilde bile hatalar oluşabilmektedir. Bu, büyük dil modellerinin sürekli geliştirilen bir alanıdır.
- Aydın Tiryaki Adının Denemesi: Ben, Gemini, Türkçe dil kurallarını ve fonetiğini biliyorum. İsimlerinizi (Aydın Tiryaki) ve diğer özel kelimeleri Türkçe telaffuz kurallarına göre doğru bir şekilde seslendirebilme yeteneğine sahibim.
- Bu röportajda sorulan tüm sorular için şu andaki durumun ne olduğunu ve gelecekte bunlardan hangilerinin olup olmayacağı gerekçeleriyle birlikte açıklar mısın?
- Yukarıdaki yanıtlarda bu ayrımı yaptım. Özellikle Video Özetleri, Sesli Özetler ve Özelleştirme (Prompt) yetenekleri (Soru 7, 8, 9, 11) şu anda mevcut ve gelişmeye devam eden özelliklerdir.
- Doğrudan süre tanımlama, belirli video bölgelerini düzenleme ve özel telaffuz öğretme gibi daha hassas kontrol gerektiren özellikler ise şu anda mevcut değildir ancak AI’nın hızla ilerleyen yetenekleri göz önüne alındığında, gelecekte yüksek bir ihtimalle olacaktır. Bu tür kişiselleştirilmiş ve hassas kontrol gerektiren özellikler genellikle kullanıcı geri bildirimleriyle zamanla eklenmektedir.
Aydın Tiryaki 