Aydın Tiryaki (2025)

^YouTube

Bu yazı serisine başlarken başlığını öyle yazsam da NotebookLM ile bir röportaj yapabileceğimi asla düşünmemiştim. Yanıtlarını bildiğim sorulara NotebookLM ne diyecek? Gemini ne diyecek? Bilgiler biriktikçe yeni söylenenler ne olacak? Bu soruşturma adım adım ilerledi ve önerilerle bitti.

İLK AŞAMA

1. NotebookLM’e sormak için soruları hazırlamaya başladım.
2. İlk hazırladığım birkaç soruyla NotebookLM’i test ettim ve ilk bilgileri aldım. NotebookLM, tahmin ettiğim gibi sorulara yanıt vermeyecekti, sadece soruları açıklayıp yorumlayacaktı.

İKİNCİ AŞAMA

1. Soruları hazırlanmasını tamamladıktan sonra WordPress’te yayımladım.
   https://aydintiryaki.org/2025/12/02/notebooklm-ile-roportaj-video-ve-gorsel-yetenekleri-uzerine-sorular/
2. Hazırladığım metni NoteboookLM’e kaynak olarak verip 3 çıktı aldım. Videolu özet, sesli özet sohbet ve sesli özet tartışma (debate). Bu üç çıktı tekrarlar içerse de konumuz NotebookLM olduğu için farklılıkları göstermek için önemliydi.
3. Bu aşamanın 3 görsel çıktısını izledim-dinledim.
4. Bu çıktılarda hatalar da vardı. Videolu özette bir yerde NotebookLM bile hatalı yazılmıştı. Sesli özet sohbette “Aydın Tiryaki” adının doğru telaffuzu için başta hata oldu, sonra doğru şekilde söyledi. Aynı telaffuz hatası sesli özet tartışmada da oldu. Hatta zaman zaman NotebookLM için bile hatalı telaffuzlar duydum.
5. İlk aşamadan aldığım 3 çıktıyı bir videoda birleştirip YouTube’da yayımladım.
   https://youtu.be/p8CDZEUFH40
6. Yayımladığım bu videoyu sonraki aşamada NotebookLM buradaki transkripsiyonu kaynak olarak alacağı için altyazılardaki hataları düzelttim.

ÜÇÜNCÜ AŞAMA

1. Soruların yanıtlarının NotebookLM’den gelmeyince Gemini ye sordum.
2. Aldığım yanıt metnini ayrı bir yazı olarak WordPress’te yayımladım.
   https://aydintiryaki.org/2025/12/02/notebooklm-ile-roportaj-gemini-yanitladi/
3. Soru dokümanını, Gemini’nin yanıt dokümanını, ilk aşamada üretilen videolu ve sesli özetlerden oluşturup yayımladığım YouTube videosunu ve şu anda yazdığım dokümanın ilk iki aşamasını ve önerilerimin il birkaçını NotebookLM’e kaynak olarak ekleyip yani videolu özet ve sohbet-tartışma sesli özetleri istedim.
4. Bu aşamanın üç çıktısını izledim-dinledim.
5. Hem yazılarda hem de YouTube videosundaki bilgilerde adımın yanlış söylenmesi ile ilgili çok sayıda uyarı olmasına karşın zaman zaman aynı hatalarla karşılaştım.
6. ikinci aşamadaki 3 videoyu tek bir videoda birleştirip YouTube’da yayımladım.
   https://youtu.be/W1tvN1evayI
7. Yayımladığım bu videoyu sonraki aşamada NotebookLM buradaki transkripsiyonu kaynak olarak alacağı için altyazılardaki hataları düzelttim.

DÖRDÜNCÜ AŞAMA

1. Bu yazıyı WordPress’te ayrı bir yazı olarak yayımladım.
2. Bu yazının linkini ve bu konuda yayımladığım iki YouTube videosunun linklerini kaynak olarak NotebookLM’e ekledim. Daha önce soruları ve Gemini’nin yanıtlarını içeren yazıları özellikle eklemedim. Böylece asıl kaynak olan yazılarla değil onlardan NotebookLM’in ürettiği bilgilerle yeni değerlendirme yapılmış olacak.
3. NotebookLM’den videolu özet ve sesli sohbet ve tartışma özetleri içeren 3 çıktı aldım.
4. NotebookLM’den gelen çıktıları inceledim. Bazı özel sözcüklerin söyleyişinde hatalar vardı. Bu aşamada NotebookLM girdileri daha sınırlı olduğu için biraz farklılaşmıştı ancak hâlâ daha önceki çıktılara benziyordu.
5. Bu çıktıları bir videoda birleştirip YouTube’da yayımladım ve yeni gözlemlerimi bu yazıya ekledim.

ÖNERİLER

1. Yapay zekâ modelleri özel adların (insan adları ve yer adları) seslendirilmesi konusunda bir veri bankası oluşturmalıdır. Bu oluşturma için gerçek sesle yapılan seslendirmelerde kullanılan özel adlar derlenebilir. Video paylaşım platformlarındaki açık videoların içindeki tüm dillerde gerçek insan sesiyle söylenmiş özel adlardan daha değerli bir bilgi başka yerde olmaz.
2. NotebookLM’e kaynak olarak verilmiş yazılı dokümanların nideo özeti içinde zaman zaman hatalı yazılması konusunda NotebookLM bir denetim getirmelidir. Bu hatalardan kurtulmak en kolayı olmalıdır.
3. NotebookLM bu seslendirmeleri yapmadan mutlaka bir metin oluşturuyordur.  Bu metinleri de bize altyazı dosyası formatında video ve ses özetlerine senkronize olarak verse bizde bunları YouTube’a yükleme sırasında kullansak böylece YouTube bu trnskripsiyonları yaratmak için kaynaklarını kullanmasa ve hatasız bir şekilde videolarına eklese ne iyi olurdu değil mi?
4. NotebookLM farklı stillerde videolu özetler hazırlarken çıktılar sıradanlıktan kurtuluyor. Buna ek olarak farklı seslerle sunucular eklenebilir. Kullanıcıya bu sesleri de seçme şansı verilebilir.
5. NotebookLM seslendirmeleri sırasında doğal görünsün diye yapılan çabalara yeni ekler yapılabilir. Çok ciddi olmayan konular işlenirken hafifçe öksürme, hapşırma, kahkaha gibi sürprizler eklenebilir. Kış aylarında sunucuların nezleli-gripli sesleri eklenebilir.

SONUÇ

Çalışmanın başlığı “NOTEBOOKLM İLE RÖPORTAJ”; 1. Yazının alt başlığı “Video ve Görsel Yetenekleri Üzerine Sorular”; 2. Yazının alt başlığı “Gemini Yanıtladı”;  3. Yazının alt başlığı ise “Adım Adım Yapay Zekâ Yetenek Sorgulaması”. İlk iki yazı yapay zekâ yetenek sorgulamasını başlatan yazılardı. İlk yazının taslağı da NotebookLM’i test etmek için kullanılmıştı. İzlenen yöntem uygulayıcının aslında yanıtlarını bildiği soruları önce NotebookLM’e yanıt vermeyeceğini bilerek sorması ile başlıyor, sonra Gemini’den bu yanıtları alıyor, aldığı bu yanıtlarla, soruları ve sorularla ilgili NotebookLM yorumlarını kaynak olarak verip NotebookLM’i farklı şeyler söylemeye yönlendiriyor. NotebookLM ise kısmen farklı şeyler söylese de genel olarak benzer ifadelerle bir öncekine benzer yorumlar yapıyor. Yani diyor ki “Amerika’yı yeniden keşfetmeye gerek yok.” İki ayrı aşamada NotebookLM’in ürettiği 3 yorum çıktısı birleştirilip uygulayıcının yorumlarıyla yeniden NotebookLM’in değerlendirilmesine sunuyor. Hani bir söz vardır “Tavşanın suyunun suyu” diye, bakalım bu suyunun suyu ne kadar lezzetli onu bulmaya çalışıyorum.

Aydın Tiryaki
Ankara, 2 Aralık 2025