Aydın Tiryaki (2025)
Futbol Sahasında Yenilikçi İletişim Yaklaşımları ve Gelecek Vizyonu
Futbolda İletişim Sistemlerinin Evrimi ve Gelişim Potansiyeli
Futbol, gelenekselci bir spor dalı olarak bilinse de yeniliklere açık olması sayesinde pek çok teknolojik gelişmeyi bünyesine kattı. Özellikle VAR (Video Yardımcı Hakem) uygulaması ile, futbolun teknolojiyle buluşmasının etkili örneklerinden biri yaşandı. Bu doğrultuda, saha içi ve dışı iletişimin daha etkin ve verimli bir şekilde sağlanması için kulaklık ve yapay zekâ destekli iletişim sistemlerini geliştirilebilir.
Saha İçi ve VAR Odası Arasında İletişim Önerisi
Futbol maçlarında, sahada bulunan hakemler, VAR odasındaki görevliler, oyuncular ve teknik ekip arasında bütünleşik bir iletişim sisteminin kurulması öneriliyor. Bu sistemde, tüm hakemler, VAR hakemleri, futbolcular, teknik direktör ve belirlenmiş sayıda yönetici kulaklıklarla donatılır. Bu kulaklıkların kullanımı, FIFA’nın belirlediği futbol kurallarına uygun şekilde, belli protokoller çerçevesinde yürütülür. Hakemler, maçın normal akışı sırasında sadece diğer hakemlerle iletişimde olurken, gerektiğinde belirli bir işaretle VAR odasıyla bağlantı kurabilirler. Futbolcularla iletişim ise genellikle orta hakem ile takım kaptanı arasında gerçekleşir. Hakemin başka bir futbolcuyla iletişim kurmak istemesi durumunda, bu bağlantı kontrol odasındaki görevli tarafından sağlanır ve iletişim gerçekleştirilir.
Yapay Zekâ Destekli Anlık Çeviri ve İletişim
Yapay zekanın devreye girdiği noktada, tüm kullanıcıların konuşmak ve dinlemek istedikleri diller sistemde tanımlıdır. Böylece herkes, kendi dilinde konuşup, yine kendi dilinde iletişimi kulaklığından duyabilir. Yapay zekâ, anlık çeviri işleviyle iletişimdeki dil bariyerlerini ortadan kaldırır. Hakemlerin ve görevli ekiplerin aynı dili konuşmasına gerek kalmadan, herkes kendi dilinde anlaşabilir. Çeviri sırasında hata riskini azaltmak ve iletişimin hızını artırmak için, futbol terminolojisine uygun standart ve kısıtlı sözcük dağarcığı kullanılabilir.
Bu sistemin başarılı olması için tüm futbol paydaşlarının bulunduğu eğitim çalışmaları sırasında aksayan yönler belirlenir ve aksaklıklar için çözüm önerileri geliştirilir. Her paydaşın her dildeki konuşmasının yapay zekâ tarafından çözümlenmesi ve çevirileri test edilir.
Teknolojik Altyapı ve Güvenlik
İletişim sisteminin hızlı ve güvenli çalışabilmesi için, yayın sisteminin sahanın yakınında kurulması ve tüm iletişimin şifreli şekilde aktarılması gereklidir. Bu sayede iletişim güvenliği sağlanır ve maç sırasında iletişimde herhangi bir sorun yaşanmaz. Yeni teknolojiler sayesinde, futbolcuların kulaklarına yerleştirilebilecek kadar küçük ve hafif kulaklıklar üretilmiştir. Ayrıca, Mesh Network gibi gelişmiş ağ yapılarıyla, çok sayıda kullanıcının aynı anda bağlantıda kalması mümkün olur. FIFA’nın belirleyeceği iletişim protokolleri ve yazılımlar tüm statlarda standart olarak uygulanmalıdır.
Mevcut Kurallar ve Antrenmanlarda Uygulama
FIFA ve ulusal federasyonların mevcut kurallarına göre, maç sırasında futbolcuların kulaklık veya telsiz gibi elektronik iletişim cihazı kullanması kesinlikle yasaktır. Bu yasak, oyunun dışarıdan etkilenmesini ve haksız avantaj sağlanmasını önlemeye yöneliktir. Ancak, antrenmanlarda bu tür teknolojiler serbestçe kullanılabilmekte, taktiksel iletişim ve performans takibi için modern ekipmanlardan yararlanılmaktadır. Antrenmanlarda yapay zekâ destekli anlık çeviri kulaklıkları, özellikle çok uluslu takımlar için iletişim engellerini ortadan kaldırmakta büyük kolaylık sağlar.
Yapay Zekâ Destekli Sistemlerin Muhtemel Avantajları
Bu tür bir sistemin yaygınlaşmasıyla, hakemler ve futbolcular arasında şeffaflık, hızlı geri bildirim, disiplin artışı, kriz yönetiminde daha etkin karar alma ve uluslararası hakem atamalarında dil bariyerinin ortadan kalkması gibi önemli avantajlar ortaya çıkacaktır. VAR sistemi de bu iletişim ağına entegre edildiğinde, karar alma süreçleri daha şeffaf ve hatasız hale gelebilir.
Devre arasında veya maç bittiğinde, yapay zekâ her paydaşa özel bilgiler iletebilir. Örneğin futbolculara kart sınırında olup olmadığı, maçta kaç kilometre koştuğu gibi bilgiler her futbolcuya ayrı ayrı bildirebilir.
Seyirci, ne konuşmaları duymadığı ne de kulaklıkları görmediği için seyir zevki açısından etkilenmeyecektir.
Teknik ve Ergonomik Olanaklar
Günümüzde, bele takılan transponder sistemleri yerine, kulaklıkların içine entegre edilen minyatür iletişim ve çeviri modülleriyle hem futbolcular hem de hakemler için maksimum konfor sağlanabilir. Küçük piller, düşük enerji tüketen çipler ve gelişmiş ağ teknolojileri sayesinde, maç boyunca kesintisiz ve güvenli iletişim mümkün hale geldi.
Sonuç
Tüm bu öneri ve değerlendirmeler, futbolun geleceğinde yapay zekâ destekli iletişim sistemlerinin önemli bir yer tutabileceğini göstermektedir. FIFA’nın kurallarında yapılacak düzenlemelerle birlikte, bu yaklaşımın sahadaki iletişim kalitesini ve oyunun adaletini artıracağı açıktır.
Sistemin başarılı olması diğer takım sporlarında hatta bireysel sporlarda da kullanılması için yol gösterecektir.
FIFA bu konuyu ciddiye alırsa bu öneri geliştirilebilir ve futbola katkı sağlanabilir.
Aydın Tiryaki
Ankara, 22 Kasım 2025
Aydın Tiryaki 