Aydın Tiryaki (2025)

YouTube

İnebolu ve çevresinde farkı kullanılan ve/veya farklı söylenen sözcüklerin İnebolu’da söylenişlerinin (İnebolu Şivesi) bir derlemesi. İnebolu Bilgi Dağarcığı için yazışırken yerel sözcüklerden çok öneri ve örnek gelince İNEBOLU_CA başlığıyla yeni bir sayfa açtım. Yani bu derlemeyi İnebolu Lisesi 1976 WhatsApp grubundaki arkadaşlarla başlattık.

Oluşturma ve ilk yayın tarihi: 17 Kasım 2025

İnebolu Bilgi Dağarcığı ve İnebolu_ca. metinlerinden NotebookLM tarafından hazırlanan video (görseller İnebolu’yu temsil etmese de), sohbet ve tartışmadan oluşan YouTube videosu çok başarılı olmasa da izlemeye değer bir video oldu.

A

Ababura
Kestane kebap

Aberi
Buraya gel

Ağşam
Akşam

Ağu
Zehir

Ağuz (Avuz)
İnek veya koyun doğurduktan sonra ilk gelen süt

Algar
İnebolu’da eskiden bıldırcın avlamak için kullanılan bir düzenek. Uzun bir sopanın ucunda örülmüş bir ağdan oluşur.

Amet
Ahmet

Aşaköy
Aşağı köy

Aşlak
Aşılanmış Fidan

Aşu boyası
Aşı boyası

B

Baa
Bana

Bakraç
Bakırdan yapılmış küçük kova.

Beber
Biber

Belemek
Çocuğu beşiğe yatırmak / kundaklamak

Bıldır
Geçen yıl, bir yıl önce.

Boydalı
Tarhana otu

Böğür
Kaburga (böğrüm ağrıyor)

Buba
Baba

Büsürgeç (Püsürgeç)
Pişirgeç

C

Calay
Sağır ve dilsiz.

Cibizleme
Kestanenin közde veya fırında pişirilmesi.

Cöğüz
Ceviz

Ç

Çağ (çağ yanı)
Lavabo

Çakma
Voleybol

Çar
Başörtüsü

Çepelleme
Bozma (Sütün kaymağına dokunmak, yemeği bozmak giibi)

Çükündür
Şeker pancarı

D

Dam
Ahır

Diyze
Teyze

Dölü
Deli

Dölüklü pide
Delikli pide

Döşek
Yatak

Dünürşü
Dünür

Düven
Harmanda kullanılan bir tarım aleti.

E

Eğcük
Azıcık, biraz

Eğşi
Ekşi

Ellam
Herhalde, galiba.

Emmi
Amca

Eşek arısı
Yabani arı

Eşi
Ekşi

F

Felek
Kayığı denize indirirken veya karaya çekerken kullanılan ağaçtan yapılmış kızak

Felek Bastırmak
Kayığı denize indirirken veya karaya çekerken ağaçtan yapılan kızağa bindirmek.

Ferik
Elma (Sert ve uzunca bir elma çeşidi)

G

Gafakağıdı (Kafakağıdı)
Nüfus Kağıdı (T.C. Kimlik)

Garayemiş
Kestane (Karayemiş).

Gaşuk
Kaşık.

Gegel
Cevizin kabuğunu soymak.

Gıygaşuk
Kapı aralık (Kapıyı aralık bırak)

Gıyı
Kıyı

Gıydan
Kıyıdan

Gız
Kız

Goca
Yaşlı

Göblez
Köpek yavrusu

Göloğ
Göl önü

Götür
Getir ve götür için “götür” kullanılır.

Göveç
Toprak kapta pişirilen yemek/Güveç.

Güyo
Damat.

Gübür
Süpürülen toz, çöp.

H

Hamamlık
Küçük banyo

Hınzır
Yaramaz

Hızar
Kereste fabrikası

Hurun
Fırın

I

Iramazan
Ramazan (erkek ismi)

İ

İbi
Hindi

J

K

Kave
Kahvehane, çay evi

Kakmak
Çakmak

Kapaliç (kapaluç) _{(Doğanyurt ağzı)}
Algar

Kelem
Lahana

Kertik
Çentik

Kesik (kesük)
Lor

Kesne
Kestane

Kiren
Kızılcık

Kiren tarhanası
Kızılcık tarhanası

Kokana Eriği
Papaz eriği

Kürüzlük (Kürüz)
Çalılık, dikenli yer.

L

M

Memet
Mehmet

Moh moh
Kuçu kuçu (köpekleri çağırmak için)

Moloz
İnebolu Limanı civarı

Musta
Mustafa

N

O

Ö

Ölünün körü (elini körü)
Seni ne ilgilendirir

Öğmek
Övmek

Örük
Erik

Özek
Tohum elde etmek amacıyla bırakılmış, kartlaşmış sebze (özellikle soğan).

P

Pakla
Bakla

Pancar
Kara lahana (Normal pancar için “çükündür” kullanılır.)

Pasak
Merdiven, basamak

Pat
Sağır

Peşgül (peşkir)
Havlu

Peştemal
Önlük

Pıs
Mısır unuyla yapılan bir yemek

Piran
Kuyu kebabı

Pontul
Pantolon

Poyra
Kaynaktan çeşmeye şu getirmek için ağaçtan içi oyularak yapılan üstü açık su yolu.

Püryan
Kuyu kebabı

R

S

Sali
Salih

Sarsuk
Dengesiz davranan.

Sergen
Mutfaktaki raf.

Seydeli
Seyitali

Seyina
Hüseyin ismi.

Sıkma
Lokma (tatlı)

Sıya sıya gitmek
Geri geri gitmek (sandalda kürek çekerken)

Sini
Büyük tepsi

Somun
Ekmek

Süllük
Salyangoz.

Süsetme
Sus, fazla ses çıkarma.

Ş

Şart olsun
Yemin ederim

Şindi
Şimdi

Şoyanda
Şu yanda

T

Talaş
Odun talaşı

Tarak dalı (Boydalı)
Tarhana otu

Terce
Dolap. Genellikle onlarda ocak yanında olur, alt rafa odun, üst rafa da kap kacak konulur.

Tefrün (Tefrin)
Defne

Tekkesi terceye atıldı
Pabucu dama atıldı (deyimin başka şekilde ifadesi)

Toğuk
Tavuk.

Tongel
Muşmula (meyve)

Tutan bal
Deli bal

U

Uğartlamak
Yün yatağı sopalayıp kabartmak. Mecazi olarak birini dövmek.

Ü

Üçten dokuza şart olsun
Çok inanarak yemin ederim

Ürfet
Rafet (erkek ismi)

V

Y

Yaba
Harmanda kullanılan tarım aletlerinden biri

Yal
İneklere verilen sıvı yiyecek.

Yalak
Hayvanların şu içtiği yer.

Yangıç
Yengeç

Yeygü
Hayvanlar için kışlık yiyecek olarak saklanan kuru ot veya erzak.

Yımırta
Yumurta

Z

Zellangadef
Nergis çiçeği

Zerzevat
Sebze.

Zıbar
Yat, uyu.

Zıbarmak
Yatıp uyumak.

Zıpır
Yaramaz

Zırlama
Ağlama

Katkıda bulunanlar: Aysel Tiryaki Karacan, Ayşegül Uğuriş Gençoğlu, Berrin Ulugün, Canan Coşkun, Fevzi Kara, Gülsen Aksu Çakırkoçak, Kıvanç Şenkul, Mehmet Uysal, Nihal Alp Sözmen, Saim Baltaoğlu, Serap Karahan Karasalihoğlu, Sündüs Cebecioğlu
Kaynaklar: Bülent Yağcıoğlu “İnebolu’ya özgü ilginç kelimeler”, Yeni İnebolu Gazetesi (31 Mart 2017)
Yapay zeka desteği: Gemini, ChatGPT, Grok, Deepseek, CoPilot, Kimi

İNEBOLU BİLGİ DAĞARCIĞI