Aydın Tiryaki (2025)
İnebolu Çayı İnebolu’nun içinden geçen yani İnebolu’yu ikiye bölen çayımız… Yıllardır İnebolu Çayı’nın fotoğraflarını çekiyorum, hakkında yazılar yazıyorum, ona kötü davranırsak, yaratabileceği tehlikeleri anlatıyorum ve çözüm önerileri sunuyorum. Konuyu hiç gündemden düşürmemek için elimden geleni yapmaya çalışıyorum.
Birçok kişi gibi ben de “ben demiştim” demekten çekinirim ama burada söyleyecek başka birşey yok. 2006 yılından, sellerin olduğu 2021-2022 yıllarına kadar defalarca “İnebolu Çayı’nın yatağına dokunmayın” dediğimi de saklayacak değilim.
Yıllardır yazıp, çekip, paylaştıklarımı derledim.
- Kimsenin aklınde sele ilgili hiçbir şey yokken 2000’lerde;
- İnebolu Çayı’nı yatağını daralttıkları 2010’larda;
- Bozkurt’ta selin olduğu günlerde İnebolu’da ki çay da alarm verince 2021’de;
- İnebolu Çayı üzerinde yaya köprülerinin sel sularına kapıldığı 2022’de;
- İnebolu Çayı yatağında yeniden birşeylerin yapıldığı 2023, 2024 yıllarında
- ve son olarak da 2025 yılında yazdıklarımı
ayrı ayrı makaleler haline getirdim.
Bu yazıda 2006-2025 yıllarında yazıp yayımladıklarımın bir özetini ve orijinal yazılara linklerin olduğu makalelere yapılan bağlantıları bulacaksınız. Daha önce yazdıklarımın hiçbirini atlamadan referanslar verdiğim için gereksiz tekrarlar olduğunun farkındayım ama 2006’dan bugüne kadar İnebolu Çayı ve sel tehlikesini nasıl hep gündemde tuttuğumu anlatabilmek ve belgeleri tam gösterebilmek için bu tekrarları silmedim. Aklımda kalanlarla bir hikaye oluşturmak yerine daha önce paylaştıklarımla bir hikaye yazdım: İnebolu Çayı’nın hikayesi.
17 yaşımda üniversite öğrencisi olunca İnebolu’dan Ankara’ya geldim ve daha sonra Ankara yaşadığım şehir oldu. Ankara’da yaşadığım yarım yüzyıl boyunca her fırsatta İnebolu’ya gittim ve tatillerimi hep İnebolu’da geçirmeye çalıştım. Ankara’dan her gittiğimde İnebolu’ya girer girmez İkiçay’dan (8) İnebolu’nun içine varana kadar İnebolu Çayı’nın sağındaki yoldan ilerliyorduk. Yani bizi ilk karşılayan İnebolu Çayı’ydı. 2000’li yıllarda bir şeyler yazıp Internet’te yayımlamaya başlayınca İnebolu Çayı’nı yazmadan olmazdı (1). O zamanlar yazdıklarımda hep vurguladığım İnebolu Çayı ile ilgili endişelerimdi ve her fırsatta “Sakın çayın yatağına dokunmayın” diyordum.
2013 yılında İnebolu’da çayın içinde çalışmalar başlayıp yatağını daralttıklarını görünce o yıl ve ertesi yıl endişelerimi paylaştım (2). Bu çalışmalar tamamlandı, yeni duruma herkes alıştı, çoğunluk güzel bir şekilde akan bir çayımız olduğunu ve iki tarafında park yerlerinin çok işe yaradığını düşünüyorlardı ama durumun tehlikesini görenler endişeliydi. Uzun yıllar bu konuya değinmemiş olsam da konudan uzak kalamazdım ve 2019’da da tehlikeyi yeniden vurguladım. 2010’lu yıllarda, henüz seller yaşanmamışken paylaştığım kısa gönderileri bir kez daha listelemek isterim:
- “Yıllar sonra İnebolu’yu sel bastığında pişman olacaklar çay yatağını daralttıklarına…” (2013)
- “… İnebolu’ya büyük kötülük yapılıyor.” (2013)
- “Daraltılan İnebolu Çayı yatağı selleri taşıyabilecek mi?” (2014)
- “İnebolu’da böyle bir yağmur yağdığında bu yatağa artık sığmaz ve taşar, taştığında neler olur, onu o zaman görürüz.” (2019)
2020 pandeminin ilk yılıydı ve o yıl İnebolu’ya hiç gidemedim. 2021’de Bozkurt felaketini Ankara’dan izlerken endişelerim HES’lerden dolayıydı (3). Selden bir ay kadar sonra İnebolu’daydım ve İnebolu Çayı’nın daha çok konuşulduğunu farkettim.
2022 yılında İnebolu’da endişelerimizi artıran büyük bir sel oldu ve İnebolu bir felaketin kapısından döndü (4). Bu gelişme yetkililerin aklını başına getirdi ve İnebolu Çayı içindeki dolgular kaldırılmaya başlandı.
2023 yılında çay yatağında çalışmalar sürerken bu konuda görüşler bildirmenin bir görev olduğunu düşünüp “İnebolu Çayı nasıl kurtulur?” yazısını yazdım (5).
İnebolu Çayı’nın yan duvarları oldukça kaliteli görünen betonla yenilenmeye başlayınca keşke bunları biraz daha yüksek yapsalardı diye düşündüm (6). 2024 yılında , insan için güvenli yükseklik olan 115 cm yükseklikteki duvarı hem korkuluk görevi yapsın hem de yatağın kapasitesini artırsın diye önerdim.
2025 yılında İnebolu Çayı içinde bir yapılıp biz bozulan işleri sorguladım. “İnebolu’da Bitmeyen Yapboz: İnebolu Çayı” yazısını yayımladım (7). Uzun bir cümleyle herşeyi anlatmaya çalıştım: “1960’lı yıllarda İnebolu’daki büyük selin tanıkları hâlâ hayattayken, bu felaketten ders almayanlar 2010’lu yıllarda İnebolu Çayı’nın yatağını daraltırken 2020’li yıllardaki büyük selleri öngöremedikleri ya da öngörmek işlerine gelmediği için güzel işler yaptıklarını düşünürken, bu yaptıklarının hatalı olduğunu 2020’li yıllardaki iki büyük selde anladılar ve çay yatağına yaptıklarını ve doldurduklarını yıkıp yatağı boşaltmaya başladılar.”
Çocukluk yıllarımdan buyana bu konu benim için önemliydi. 19 yıldır söylemem gerekenleri hep söyledim ve bütün bu söylediklerimi de burada derledim, peki bundan sonra susacak mıyım?
Aydın Tiryaki
Ankara, 16 Kasım 2025
(1) 2000’LERDE İNEBOLU ÇAYI’NI YAZDIM
(2) 2010’LARDA İNEBOLU ÇAYI’NI YAZDIM
(3) 2021 YILINDA BOZKURT FELAKETİNİ VE İNEBOLU ÇAYI’NI YAZDIM
(4) 2022 YILINDA İNEBOLU’DAKİ SELDE İNEBOLU ÇAYI’NI YAZDIM
(5) İNEBOLU ÇAYI NASIL KURTULUR? (2023)
(6) 115 CM YÜKSEKLİK İNEBOLU’YU KORUR (2024)
(7) İNEBOLU’DA BİTMEYEN YAPBOZ: İNEBOLU ÇAYI (16 Eylül 2025)
(8) İNEBOLU BİLGİ DAĞARCIĞI
Aydın Tiryaki 