Aydın Tiryaki (2022, 2025)
2022 yılında, İnebolu Çayı’na gelen sel yaya köprülerini sürükleyip götürünce ülke çapında haber olduğunda İnebolu’daydım.
Bir gün önce 26 Haziran 2022’de yağmur ve sel uyarıları belediye hoparlörlerinden sürekli yapılıyordu (1): “İnebolu’da yağmur ve sel uyarıları yapıldıkça İnebolu Çayı’nın yatağının daraltılmış olması endişelendiriyor. Çözüm var: Çay yatağının iki tarafındaki dolguları dibe kadar temizleyin. Yine otopark ve yürüyüş yolu olsun, yeter ki oralar selde yedek yatak olsun ve daha az korkalım”.
27 Haziran 2022’de yani sel günü, meydana bakan ve bir sokaktan doğru çayın dar bir bölümünü gören evimizden aşağıda olanları izledik. “Çay taştı, su İnebolu sokaklarında…” bilgisini sosyal medyadan ilettim. O sırada birçok hesaptan canlı yayınlar yapılıyordu. Bir süre sonra çayın seviyesinin yükseldiğini farkettik (3). Oluşan selde çayın yükselen seviyesi taşmalara neden olunca çayın çarşı tarafındaki kaldırımlarına kamyonlarla malzeme dökülerek akış engellendi. Terminal tarafına yapılan tartışmalı köprü üzerinde iş makinalarıyla bir tıkanmanın önüne geçmeye çalıştıklarını canlı yayınlarda görüyorduk.
Anonslar yapıldı (3), arabaların İnebolu’nun yüksek yerlerine park edilmesi istendi. Metalden yapılmış yaya köprüsünü sanki küçücük birşeymiş gibi önüne katıverdi. O gün İnebolu olarak endişelendik ama bir can kaybı olmadan atlatılması sevindirdi.
Artık ortalık sakinleşince uzunca bir zaman harcayarak daha önce yazdıklarımı derledim (4): “Facebook’ta “İnebolu Çayı” araması yaptım ve 2007-2019 yılları arasında yazdıklarımı buldum. Yani henüz 11 Ağustos 2021 ve 27 Haziran 2022 selleri olmamış. Sade bir yurttaş olarak çay yatağında yapılanlar beni dertlendirmiş ve bunu fotoğraflamışım, yazmışım. Uyarılarda bulunmuşum, aman yapmayın-etmeyin demişim ama yapmışlar. Anlı şanlı siyasetçiler, bürokratlar bildiklerini okuyarak yapmışlar ama çok kötü yapmışlar, çok yanlış yapmışlar, İnebolu Çayı için dertlenen sade yurttaşı dinlememişler. “ diye başlayan “İnebolu Çayı’nın yatağına göz dikmeyin demiştim size” başlıklı bir yazıyla içimdekileri anlattım. Yazıyı şöyle bitirdim:
Çok da zor değildi, Google’da ve Facebook’ta “İnebolu Çayı” yazıp arayacaktınız ve bunları bulacaktınız.
Okullarda okutulan dersler hayatta ne işimize yarıyor? diye sorarlar hep ya. Üniversiteyi falan bırakalım, diğer dersleri de bırakalım, sadece lisede okunan Matematik ve Fizik bilgisi bile yeter İnebolu Çayı üzerine yapılan bütün projelerin hatalı olduğunu göstermeye… Toplama ve çarpma işlemleri, alan, hacim, hız ve ivme hesapları yeter…
Hiç olmazsa bundan sonra aklın yolunu bulun, çayın içindeki bütün dolguları en derine kadar temizleyin.
Köprü yüksekliklerini yeniden hesaplayın, hatalı olanı yıkıp, doğrusunu yapın.. Gecekondu tarzı yaya köprüleri yerine doğru düzgün köprüler yapın. Plastik korkulukların yerine sele dirençli beton duvarlar yapın. Köprü ayaklarını selin getirdiği ağaç ve diğer malzemenin tıkamayacağı şekilde tasarlayın.
İkiçay’dan denize kadar çay boyunca her dikey kesitinin alanı olabilecek en yüksek değerde olsun. Çaydaki kıvrımlarda sel sırasında akışkan davranışının taşmaya neden olmayacağı şekilde yan duvarlara ek yüķseltiler yapın.
Çay yatağına kamu binaları yapma saçmalığına son verin. Sel zamanı hastaneye gereksinim olacağını unutmayın.
Ve en önemlisi İnebolu Çayı’nın üst taraflarına bir HES yapmayı aklınızdan bile geçirmeyin, aman sakın. HES az su barındırsa bile selde patladığında saniyeler içinde öyle bir akışa neden olur ki, hiçbir yatağa sığmaz. O saniyeler yıkım ve ölüm demektir.
İnebolu Çayı çarpık projelerle hayal kırıklığı yaşatmasın. Akıl ve bilim kullanılsın. Aydın Tiryaki-30 Haziran 2022-İnebolu
Birkaç gün sonra, sel günü ilgi odağı olan Terminal Köprüsünü gördüm ve dedim ki (5) “İnebolu Terminali için İnebolu Çayı üzerine yapılmakta olan köprü. Bu kadar yüksek yapmak zorunda değildiniz. Zemine yapsaydınız, su üstünden aksaydı da olurdu. Köprünün altında su akacak yer unutulmuş. İnebolu Çayı deneme tahtası olsaydı bile, arada bir doğru olurdu. Aydın Tiryaki – 4 Temmuz 2022”
Yaz bitti ve yaz sonu İnebolu Çayı’nın içinde bir çalışma başladığını gördük (6): Çayın içi şantiye alanı olmuştu ve bu manzarayı sonraki dört yıl boyunca görmeye devam edecektik. O zaman yapmayın dediklerimizi birgün gelip yıkmak için yaptıklarını bilmemiz, tepki göstermeye en çok bize hak veriyordu: “İnebolu Çayı yatağını 2013 yılında daraltmışlardı. 2021 ve 2022 yazlarındaki korkutan sellerden sonra yatağa yaptıkları bu beton bariyerleri ve toprak dolguları kaldırıyorlar. 2013 yılında yatağı doldururlarken “büyük hata yapıyorsunuz” dedim dinlemediler. 9 yıl sonra akılları başlarına geldi. Yazık değil mi, o zaman yaparken, şimdi de yıkarken harcananlara…”
2022 yılı endişeleri ve sonra atılan daha olumlu adımları izleyerek geçen bir yıl oldu.
Aydın Tiryaki
Ankara, 16 Kasım 2025
(1) 26 Haziran 2022 – Facebook, Twitter
İnebolu’da yağmur ve sel uyarıları yapıldıkça İnebolu Çayı’nın yatağının daraltılmış olması endişelendiriyor. Çözüm var: Çay yatağının iki tarafındaki dolguları dibe kadar temizleyin. Yine otopark ve yürüyüş yolu olsun, yeter ki oralar selde yedek yatak olsun ve daha az korkalım.
Aydın Tiryaki – 26 Haziran 2022
(2025 notu: İnebolu Çayı’nın içindeki park olarak kullandıkları yan bölümlerden vazgeçmeye kıyamayacaklarını düşündüğüm için, hiç olmazsa en alta kadar dolguyu kaldırmalarını, böylece yatak kapasitesinin artacağını hesaplayarak bu öneriyi yapmıştım. Yani bu benim istediğim değil, ehvenişer olduğunu düşündüğüm bir önerimdi.)
https://www.facebook.com/share/p/1BKZcGJ8se/
x.com/aydintiryaki/status/1541147902495555586?s=20
((2) 27 Haziran 2022 – Facebook
Çay taştı, su İnebolu sokaklarında…
27 Haziran 2022
https://www.facebook.com/share/v/1K2q8GrH1X/ (Meydandan su görüntüleri videosu)
(3) 27 Haziran 2022 – Facebook
İnebolu’da çay suyu yükseldi. 27 Haziran 2022
https://www.facebook.com/share/v/19w6xvDj8h/ ( Belediye Anonsunu içeren video)
(4) 30 Haziran 2022 – Facebook
İNEBOLU ÇAYI’NIN YATAĞINA GÖZ DİKMEYİN DEMİŞTİM SİZE
Facebook’ta “İnebolu Çayı” araması yaptım ve
2007-2019 yılları arasında yazdıklarımı buldum.
Yani henüz 11 Ağustos 2021 ve 27 Haziran 2022 selleri olmamış. Sade bir yurttaş olarak çay yatağında yapılanlar beni dertlendirmiş ve bunu fotoğraflamışım, yazmışım. Uyarılarda bulunmuşum, aman yapmayın-etmeyin demişim ama yapmışlar. Anlı şanlı siyasetçiler, bürokratlar bildiklerini okuyarak yapmışlar ama çok kötü yapmışlar, çok yanlış yapmışlar, İnebolu Çayı için dertlenen sade yurttaşı dinlememişler.
1 Eylül 2007:
http://blog.milliyet.com.tr/inebolu-cayi-ri-/Blog/…
İnebolu Çayı-rı
“Aman İnebolu Çayı’nın yatağına göz dikmeyin” demişim, sonra korktuğum başımıza gelmiş.
22 Ağustos 2013:
www.facebook.com/536447667/posts/10160561607427668/?app=fbl
“İnebolu Çayı yatağı daraltılıyor. İnebolu’ya büyük kötülük yapılıyor. Önümüzdeki yıllarda İnebolu’yu sel bastığında son pişmanlık fayda etmeyecek… Aydın Tiryaki 22-8-2013” yazmışım. İste o seller 8 ve 9 yıl sonra oldu.
2 Şubat 2014:
www.facebook.com/536447667/posts/10152212743792668/?app=fbl
‘Daraltılan İnebolu çayı yatağı selleri taşıyabilecek mi?’ diye sormuşum.
3 Ekim 2019:
www.facebook.com/photo.php?fbid=10158085267877668&set=a.10150726035172668&type=3&app=fbl
“İnebolu Çayı…Bu fotoğrafı 30 Eylül 2008’te çekmiştim. Köprünün ayaklarından suyun düzeyi görünüyor. O gün fotoğrafı çekerken bu suyun azalmış hali diyorlardı. Daha sonraki yıllarda çay yatağının yanları doldurularak yatak daraltıldı. İnebolu’da böyle bir yağmur yağdığında bu yatağa artık sığmaz ve taşar, taştığında neler olur, onu o zaman görürüz. Yani çay yatağını daraltmak büyük hataydı. Bundan sonra da İnebolu Çayı ile ilgili planları olanlar bu fotoğrafı bir kenara koysunlar ve hep baksınlar.” diye yazmışım.
Çok da zor değildi, Google’da ve Facebook’ta “İnebolu Çayı” yazıp arayacaktınız ve bunları bulacaktınız.
Okullarda okutulan dersler hayatta ne işimize yarıyor? diye sorarlar hep ya. Üniversiteyi falan bırakalım, diğer dersleri de bırakalım, sadece lisede okunan Matematik ve Fizik bilgisi bile yeter İnebolu Çayı üzerine yapılan bütün projelerin hatalı olduğunu göstermeye… Toplama ve çarpma işlemleri, alan, hacim, hız ve ivme hesapları yeter…
Hiç olmazsa bundan sonra aklın yolunu bulun, çayın içindeki bütün dolguları en derine kadar temizleyin.
Köprü yüksekliklerini yeniden hesaplayın, hatalı olanı yıkıp, doğrusunu yapın.. Gecekondu tarzı yaya köprüleri yerine doğru düzgün köprüler yapın. Plastik korkulukların yerine sele dirençli beton duvarlar yapın. Köprü ayaklarını selin getirdiği ağaç ve diğer malzemenin tıkamayacağı şekilde tasarlayın.
İkiçay’dan denize kadar çay boyunca her dikey kesitinin alanı olabilecek en yüksek değerde olsun. Çaydaki kıvrımlarda sel sırasında akışkan davranışının taşmaya neden olmayacağı şekilde yan duvarlara ek yüķseltiler yapın.
Çay yatağına kamu binaları yapma saçmalığına son verin. Sel zamanı hastaneye gereksinim olacağını unutmayın.
Ve en önemlisi İnebolu Çayı’nın üst taraflarına bir HES yapmayı aklınızdan bile geçirmeyin, aman sakın. HES az su barındırsa bile selde patladığında saniyeler içinde öyle bir akışa neden olur ki, hiçbir yatağa sığmaz. O saniyeler yıkım ve ölüm demektir.
İnebolu Çayı çarpık projelerle hayal kırıklığı yaşatmasın. Akıl ve bilim kullanılsın.
Aydın Tiryaki
30 Haziran 2022 İnebolu
https://www.facebook.com/share/p/14Rn6LcXnMW/
(5) 4 Temmuz 2022 – Facebook
İnebolu Terminali için İnebolu Çayı üzerine yapılmakta olan köprü. Bu kadar yüksek yapmak zorunda değildiniz. Zemine yapsaydınız, su üstünden aksaydı da olurdu. Köprünün altında su akacak yer unutulmuş. İnebolu Çayı deneme tahtası olsaydı bile, arada bir doğru olurdu. Aydın Tiryaki – 4 Temmuz 2022
https://www.facebook.com/share/p/16PY2yPJdK/
(6) 26 Ekim 2022 – Facebook
İNEBOLU ÇAYI YATAĞI 9 YIL ESKİYE DÖNÜYOR
İnebolu Çayı yatağını 2013 yılında daraltmışlardı. 2021 ve 2022 yazlarındaki korkutan sellerden sonra yatağa yaptıkları bu beton bariyerleri ve toprak dolguları kaldırıyorlar. 2013 yılında yatağı doldururlarken “büyük hata yapıyorsunuz” dedim dinlemediler. 9 yıl sonra akılları başlarına geldi. Yazık değil mi o zaman yaparken, şimdi de yıkarken harcananlara…
Aydın Tiryaki 26 Ekim 2022
https://www.facebook.com/share/v/1FiiYTYYxd/ (Videolar ve fotoğraflar içeriyor)
Aydın Tiryaki 