Aydın Tiryaki  (2012, 2025)

10 Ağustos 2012 günü, İnebolu’da oldukça güzel bir hava vardı. İnebolu’nun merkezinde denize girmek için uygun bir plaj bulunmadığı için o gün de, çoğu zaman olduğu gibi, Evrenye Limanı’nın(1) arka tarafındaki plaja gitmiştik. Akşama doğru hava bulutlanmaya başladı. Kısa bir süre sonra ise liman tarafında, denizle gökyüzü arasında belli belirsiz bir hortum oluştu. İlk anda ne olduğunu anlamasak da, hemen çantamdan fotoğraf makinamı çıkardım ve küçük mendireğin olduğu yere giderek hortumun fotoğraflarını çekmeye başladım. Zaman zaman videolar da kaydettim.

Az sonra hortumun birbirine belli mesafede olan ve aynı yöne doğru ilerleyen iki tane olduğunu farkettim.

Havanın kapalı olduğu ve sürekli gökyüzüne odaklandığım için otomatik odaklama yapmakta zorlandım, herşey o kadar hızlı gelişiyordu ki, manuel odaklama için de zamanım olmadığını düşündüm. Üstelik tripodum olmadığı için, fotoğraf makinesını taşların üzerine yerleştirerek çekim yapmaya çalıştım; düzgün taşlar olmadığından çoğunlukla fotoğrafları elimde çektim, koşullar zor olsa da çok güzel fotoğraflar oldu. Videolar ise hiç istediğim gibi değildi, çok titreşimli oldu, bu nedenle temiz ve net video görüntülerinin süresi oldukça kısaydı. İlk fotoğrafı saat 16:32’de çekmişim. (2).

Bu süre boyunca bir yandan fotoğraf çekerken bir yandan da denizdeki ve plajdaki hareketliliği izledim. Denizde zaman zaman küçük tekneler beliriyordu; teknede olanlar hortuma aldırmadan suda kalmaya devam etti. Bizimkiler de dahil olmak üzere, plajdaki insanlar denize girmekten vazgeçmediler. Hortumun büyüleyici görüntüsü adeta herkesi etkisi altına almıştı; sanki kimsenin aklına bir tehlike olabileceği gelmiyordu. Buna ben de dahildim.

O gün çekimlerim yaklaşık yarım saat sürdü.  Fotoğrafların ve videoların en güzel tarafı, hortumun büyüklüğünü karşılaştırabileceğim önemli bir objenin varlığıydı: limanın doğu tarafında, Çınaraltı’ndaki caminin minaresi. Minarenin büyüklüğüyle kıyaslandığında hortumun ne kadar büyük olduğu daha iyi anlaşılıyordu.

Hortum, doğu yönüne doğru yavaş yavaş ilerledi ve Çınaraltı bölgesinde karaya ulaştığında hızla dağıldı. Saat 16:52’de karaya ilk ulaşan hortum sönmeye başladı ve 20 saniye içinde görünmez oldu. İkinci hortum saat 16:53’te karaya ulaştı yarım dakikada söndü. Saat 16:54’te çektiğim fotoğrafta hortumun hiçbir izi görünmüyor.

Bütün bu gözlemlerim sırasında, hortumlar birbirine belli bir mesafede ilerliyordu ve ikisi de zaman zaman aynı kareye girebiliyordu. Böyle özel bir gün yaşanıyordu. Hortumlar söndükten sonra Evrenye Limanının arkasında yeni bir hortum daha belirdi.  O anda durumun ciddiyetini fark ettik ve büyük bir yağmurun geleceğini hissettik. Daha sonraki hortumu gözlemleyemeden oradan ayrıldık.

Hortumu ilk olarak bir fotoğrafla birlikte Twitter’da paylaştım (3). Hortum videolarının en düzgün olanlarından biri 12 saniyelik, diğeri ise 16 saniyelik iki video hazırladım. Kurguyu yapar yapmaz, o gece YouTube kanalımda yayımladım; çünkü bu görüntülerin haber değeri taşıdığını ve bir belge olarak paylaşılması gerektiğini düşündüm. Böylece o gün yaşananları hızlıca kayda geçirmiş ve paylaşmış oldum (4).

Bu yazıyı yazarken 10 Ağustos 2012’deki hortumla ilgili başka bir haber ya da paylaşım var mı diye merak ettim ve haber kaynaklarında hiçbir şey bulamadım. Facebook’ta o gün paylaştığım “İnebolu Evrenye’de Denizde Hortum” albümü (5) çok sayıda kişi tarafından paylaşıldı. Ayrıca o gün İnebolu yönünden hortumların bir başkası tarafından çekilen videosu Facebook’ta karşıma çıktı (6). Videoyu çekenlerin sohbeti de videoda yeralıyor.

Hem o gün çektiğim video görüntülerinden hiç memnun kalmadığım için hem de “keşke o sırada yanımda bir de video kamera olsaydı ve bütün olayı aralıksız olarak videoya çekseydim” diye hayıflanınca, o günün ardından Ankara’ya döner dönmez, bir video kamera aldım. Böylece hem fotoğraf makinesiyle rahatça fotoğraf çekebilecek hem de ihtiyaç halinde kaliteli video kaydı yapabilecektim. Ancak, o zamandan sonra teknolojide çok hızlı gelişmeler oldu, o zamanlar HD kayıt yapan bir video kamera gayet iyiyken daha sonra 4K video neredeyse standart oldu. Sonradan kullandığım fotoğraf makinaları ve cep telefonlarıyla elde ettiğim video kalitesi, almış olduğum bu video kameradan daha iyi olmaya başlayınca video kamerayı pek fazla kullanamadım. Yalnızca uzun çekimler için daha pratik buldum.

O sırada yaşadıklarım, doğa olaylarının ne kadar hızlı ve beklenmedik şekilde gelişebileceğini bir kez daha gösterdi. Hortumun oluşumunu izlerken, hem heyecan hem de bir miktar endişe hissettim; fakat güzelliğine kapılıp tehlikeyi bir an için unuttum. Bu tür olaylar, insanın doğa karşısındaki merakını ve hayranlığını körüklüyor; aynı zamanda dikkatli olunması gerektiğini de hatırlatıyor.

O gün yaşanan bu ilginç doğa olayını, hem görsel olarak hem de duygusal açıdan belleğime ve arşivime kaydettim. Doğanın gücünü ve insanın bu karşısındaki çaresizliğini bir kez daha hissettim. Başımıza kötü birşey gelmediği için, o gün orada olmamız bir şanstı diye düşünüyorum. Yaşananların ardından çevremdeki insanlarla bu doğa olayını paylaştığımda, onların da büyük bir şaşkınlık ve hayranlık duyduğunu gördüm. Bu tür olaylar, doğa karşısındaki yerimizi ve önemsizliğimizi anımsatıyor; aynı zamanda böylesine nadir anlara tanıklık etmenin verdiği heyecanı da içinde barındırıyor.

Aydın Tiryaki
Doğa olayı: 10 Ağustos 2012 (İnebolu)
Yazı: 5 Kasım 2025 (Ankara)

(1) Evrenye, İnebolu’nun 13 km doğusunda, sahildeki yoldan ulaşılan, İnebolu’ya bağlı güzel ve gelişmiş bir köy.

(2) Yazı boyunca gelişmelerin zamanının dakika olarak veriyorum. Olayı zamanlamak için kullandığım bu dakikaları arşivimdeki fotoğraf ve videoların zaman bilgisinden alıyorum. Fotoğraf makinamın saat ayarını sık sık kontrol edip düzelttiğim için bu dakikaların doğru olduğunu biliyorum

(3) İnebolu Evrenye’de denizde hortum (fotoğraflar: Aydın Tiryaki) 10 Ağustos 2012 Saat 16:50-16:55 arası… https://x.com/aydintiryaki/status/233951667178070016

(4) YouTube’da Aydın Tiryaki kanalına ait, 10 Ağustos 2012 tarihinde İnebolu Evrenye’de çekilmiş ve deniz üzerindeki hortumları gösteren iki videonun linki:
– İnebolu Evrenye’de denizde hortum (video:Aydın Tiryaki) HD 1080
http://www.youtube.com/watch?v=oC7fG-2WLlE
İnebolu Evrenye’de denizde hortum -2 (video:Aydın Tiryaki) HD 1080
http://www.youtube.com/watch?v=S4BYAJ5y148

(5) “İnebolu Evrenye’de Denizde Hortum f: Aydın Tiryaki” albümü https://www.facebook.com/media/set/?vanity=aydintiryaki&set=a.10151101762942668

(6) İnebolu-Evrenye Hortum görüntüleri 2012 – Ekrem Ozalp aracılığı ile: https://www.facebook.com/yigitinebolu/videos/10151136749985708

Fotoğraflar: Aydın Tiryaki (10 Ağustos 2012, İnebolu Evrenye)